ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΑΤΖΕΝΤΑ ΠΑΤΡΑΣ ΑΠΟ 13/11 ΕΩΣ 19/11/2009 (Επιμέλεια: Ισίδωρος Σιδερόπουλος)

image

image

image

Παρασκευή 13/11

Συνέδριο

Γραφή και γραφές

Συνεδριακό ΑΕΙ

Ως 14/11

Η Ελληνική Εταιρεία Γλώσσας και Γραμματισμού (ΕΕΓΓ), μέλος της International Reading Association (IRA), σε συνεργασία με το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Πατρών οργανώνουν το 5ο Διεθνές Συνέδριο Γραμματισμού με θέμα: «Γραφή και Γραφές στον 21ο αιώνα: Η πρόκληση για την εκπαίδευση». Το συνέδριο επικεντρώνεται στην έρευνα και την εφαρμογή στην εκπαίδευση των σύγχρονων απόψεων για την κατάκτηση της ικανότητας παραγωγής γραπτών κειμένων στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήματος. Η ανάγκη μελέτης και εφαρμογής καλής πρακτικής στον τομέα αυτόν τεκμηριώνεται από τα αποτελέσματα πολλών ερευνών, όπως αυτές του ΟΟΑΣΑ (PISA) ή της IEA που κατατάσσουν τη χώρα μας χαμηλά στα επίπεδα γραμματισμού. Το συνέδριο στοχεύει στην παρουσίαση των πτυχών αυτού του θέματος στη θεωρία και την πράξη και φιλοδοξεί να αναπτύξει τον προβληματισμό για την αντιμετώπιση του ζητήματος της γραπτής έκφρασης και να δημιουργήσει ένα διάλογο μεταξύ ερευνητών και εκπαιδευτικών.

Θεματική

1. Ανάδυση της ικανότητας της γραπτής έκφρασης
2. Παράγοντας κείμενα
3. Δομώντας το κείμενο και τα κείμενα
4. Πολυτροπικότητες, πολυγραμματισμοί, πολυπολιτισμικότητα
5. Η γραφή ως εξουσία, η γραφή ως απελευθέρωση
6. Κείμενο, συγκείμενο, κοινωνία: Προς ένα κριτικό γραμματισμό
7. Εξελικτική πορεία στην παραγωγή γραπτού
8. Ψυχολογικές όψεις της παραγωγής γραπτού
9. Η διδασκαλία για την παραγωγή αποτελεσματικών κειμένων
10. Προβλήματα μάθησης της γραπτής έκφρασης

Επιστημονική Επιτροπή Οργανωτική Επιτροπή

Π. Παπούλια-Τζελέπη, Ομοτ. Καθηγήτρια

Μ. Βάμβουκας, Καθηγητής

Π. Παπούλια-Τζελέπη, Πρόεδρος

Ομότιμη Καθ.Παν, Πατρών

Β. Λαμπροπούλου, Καθηγήτρια Α. Φτερνιάτη, Αντιπρόεδρος

Ε. Τάφα, Αναπληρ. Καθηγήτρια Κ. Θηβαίος, Μ.Α. Ταμίας

Α. Φτερνιάτη, Λέκτορας

Ν. Στελλάκης, Λέκτορας

Ε. Τζελέπη-Γιαννάτου, Γραμματέας

Ν. Στελλάκης Μέλος

O ZHTHMA THΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

της Frances Christie

ΕΙΣΑΓΩΓΗ*

Ο 20ός αιώνας είναι, κατά κάποιο τρόπο, ο αιώνας στον οποίο ωρίμασε ο εκπαιδευτικός θεωρητικός λόγος αν και οι εκπαιδευτικές πρακτικές καθεαυτές δεν είναι δείγμα αποκλειστικά του σύγχρονου πολιτισμού μας. Ο Bernstein (1990, 1996), μάλιστα, θα υποστήριζε ότι η παιδαγωγική δραστηριότητα είναι πάρα πολύ παλιά και ότι διαπερνά όλες τις κοινωνικές διαδικασίες με τρόπους που υπερβαίνουν αυτούς που συναντάμε σε ό,τι γενικά ονομάζουμε «εκπαιδευτικούς θεσμούς». Είναι όμως γεγονός πως η μαζική εκπαίδευση εμφανίστηκε μόλις τον 19ο αιώνα σε πολλά σημεία της Ευρώπης αλλά και στις ΗΠΑ. Κατ’ αναλογία, ο θεσμός της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών δημιουργήθηκε όταν άρχισαν να λειτουργούν οι πρώτες παιδαγωγικές ακαδημίες και να μαθητεύουν οι μελλοντικοί δάσκαλοι κοντά σε έμπειρους εκπαιδευτικούς. Τα πανεπιστημιακά τμήματα και αργότερα οι σχολές εκπαίδευσης όπως τις ξέρουμε σήμερα δεν εμφανίστηκαν μέχρι τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα.

Τα θέματα γύρω από τα οποία αναπτύχθηκε ο εκπαιδευτικός θεωρητικός λόγος εξελίχτηκαν σε επιστημονικούς κλάδους που διαφοροποιήθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Οι εξελίξεις αυτές οδήγησαν και στη δημιουργία νέων επιστημονικών χώρων, αρκετοί από τους οποίους έχουν εμφανιστεί μόλις πρόσφατα. Ένας από τους παλαιότερους κλάδους είναι η παιδαγωγική επιστήμη ενώ ακολούθησε η εκπαιδευτική ψυχολογία που έδειξε από νωρίς το ενδιαφέρον της για τη νοημοσύνη και την εξεύρεση τρόπων για τη μέτρησή της. Στη συνέχεια διαμορφώθηκε ο χώρος που ασχολείται με την αξιολόγηση των γνώσεων των μαθητών/τριών καθώς επίσης με την αντικειμενική και υποκειμενική μέτρηση και αποτίμηση των προϊόντων της διδακτικής ή γενικότερα της εκπαιδευτικής πράξης. Παράλληλα αναπτύχθηκε ο επιστημονικός χώρος του εκπαιδευτικού προγραμματισμού και οι σχετικές θεωρίες σχεδιασμού και εφαρμογής των προγραμμάτων σπουδών. Η εκπαιδευτική κοινωνιολογία ουσιαστικά αναπτύχθηκε την περίοδο μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, ενώ είχε ήδη διαμορφωθεί ο χώρος της ιστορίας της εκπαίδευσης που τώρα πια (στην πατρίδα μου τουλάχιστον) θεωρείται ξεπερασμένος. Αργότερα διαμορφώθηκε ο κλάδος της εκπαιδευτικής διοίκησης με αντικείμενο την αποτελεσματικότερη διοίκηση εκπαιδευτικών μονάδων, ο οποίος αυτή τη στιγμή έχει αρκετή απήχηση στην πατρίδα μου αλλά και σε άλλες χώρες, επειδή ενδιαφέρεται ουσιαστικά για την αποτελεσματικότητα και την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Τέλος, δύο πρόσφατοι τομείς ενασχόλησης είναι αυτοί που μελετούν τρόπους με τους οποίους η σχολική εκπαίδευση θα είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική και το εκπαιδευτικό έργο πιο αποδοτικό. Και οι δύο αυτοί χώροι φαίνεται πως είναι αφιερωμένοι στην έρευνα και την ανάπτυξη θεωρητικού λόγου για τη διασφάλιση της σχολικής επιτυχίας των μαθητών/τριών (βλ. για παράδειγμα συζητήσεις στους MacGilchrist, Myers & Reed 1997, ή Sammons, Thomas & Mortimore 1997).

Όλες αυτές οι εξελίξεις έχουν υπάρξει σημαντικές καθώς έχουν συνεισφέρει στην αύξηση του ενδιαφέροντος και την ουσιαστικότερη κατανόηση των εκπαιδευτικών διαδικασιών. Επίσης, δεδομένων των σημαντικών πόρων που αφιερώνουν πλέον σχεδόν όλες οι χώρες για την παροχή εκπαίδευσης, οι εξελίξεις στον ευρύτερο χώρο των εκπαιδευτικών σπουδών έχουν συνεισφέρει στην ανάπτυξη της διδασκαλίας ως επαγγέλματος. Παρ’ όλα αυτά, και εν μέρει λόγω του ότι οι κοινωνικές επιστήμες έχουν προχωρήσει σχετικά άνισα στον 20ό αιώνα (είναι άλλωστε πολύ πρόσφατες), πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι μερικές εκπαιδευτικές θεωρίες έχουν αποδειχτεί καλύτερες από κάποιες άλλες. Επίσης, πρέπει να δεχτούμε ότι τα οφέλη που προέκυψαν από τις εξελίξεις δεν αρκούν για να αντιμετωπίσουμε τις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται καθώς μπαίνουμε στον 21ο αιώνα. Είναι απαραίτητο να εξασφαλίσουμε ένα κατάλληλα συγκροτημένο σώμα εκπαιδευτικών θεωριών που θα βοηθήσει τους εκπαιδευτικούς του μέλλοντος. Με το σκεπτικό αυτό και με αναφορά στην εμπειρία του πρόσφατου παρελθόντος, ειδικότερα σε σχέση με τις αξιόλογες θέσεις και θεωρίες που αναπτύχθηκαν για τη γλώσσα στην εκπαίδευση, θα υποστηρίξω ότι μια βασική συνιστώσα αυτού του σώματως εκπαιδευτικών θεωριών για το μέλλον θα είναι η εκπαιδευτική γλωσσολογία. H εκπαιδευτική γλωσσολογία θα είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς θα κομίσει περισσότερα οφέλη από ό,τι οι συμβατικές μεθοδολογίες της διδακτικής της γλώσσας, με τις οποίες συνδέονται συχνά οι γλωσσικές θεωρίες. Στην πραγματικότητα, θα τροφοδοτήσει τη διδασκαλία όλων των γνωστικών αντικειμένων ή επιστημονικών γνώσεων και θα αποτελέσει ουσιώδες αντικείμενο μελέτης κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας όλων των εκπαιδευτικών.

Στο μεγαλύτερο μέρος του κειμένου που ακολουθεί θα αναπτύξω επιχειρήματα για την υποστήριξη αυτής της πρότασης. Μεταξύ άλλων, θα εστιάσω την προσοχή μου στα αξιόλογα επιτεύγματα που παρατηρούνται στην ανάπτυξη της γλωσσολογικής θεωρίας, ιδιαίτερα της γλωσσικής θεωρίας που σχετίζεται στενότερα αφενός με τις κοινωνικές θεωρίες της ψυχολογίας —συμπεριλαμβανομένων και των θεωρητικών θέσεων του Vygotsky (1962), όπως αυτές έχουν ερμηνευτεί από πρόσφατους μελετητές του έργου του (π.χ. Wertsch 1985 και Wells 1999)—, και αφετέρου με την κοινωνιολογία της εκπαίδευσης, κυρίως με τη δουλειά του Bernstein (βλ. Christie 1999α, για μια πρόσφατη συζήτηση των θεωριών του Bernstein και της σχέσης τους με τη συστημική λειτουργική γλωσσολογική θεωρία και την εκπαιδευτική θεωρία).

Η ΓΛΩΣΣΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

Η αναγνώριση της ανάγκης για τη μελέτη της σημασίας είναι μία από τις σημαντικότερες επιστημονικές εξελίξεις του 20ού αιώνα, όπως έχουν επισημάνει ο Saussure (1966) και ο Pierce (1940), ο καθένας με τον τρόπο του. Ο Firth (1968) ήταν αυτός που πρώτος υποστήριξε ότι οι γλωσσολογικές μελέτες αποτελούν ουσιαστικά μελέτες της σημασίας και πολύ αργότερα στον αιώνα μας ο Halliday (1978) υπέδειξε ότι η γλώσσα είναι μια «κοινωνική σημειωτική» που υπεισέρχεται κατά καίριο τρόπο στην κοινωνική δόμηση της εμπειρίας. Mε τη γλώσσα και μέσω της γλώσσας διαμορφώνουμε, σε μεγάλο βαθμό, την ταυτότητά μας, τις αντιλήψεις μας για τις κοινωνικές διαδικασίες, τις αξίες και τις πεποιθήσεις μας, τη γνώση και τις ιδέες μας.

Τα χρόνια που έχω ασχοληθεί με την εκπαίδευση εκπαιδευτικών μου έχουν διδάξει ότι η έννοια της γλώσσας ως κοινωνικής σημειωτικής ενοχλεί, ή και εγείρει σοβαρές αντιρρήσεις. Όμως, εφόσον γίνει κατανοητή, είναι μια δυναμική έννοια που έχει τη δυνατότητα να προσδώσει δομή και κατεύθυνση σε πολλά εκπαιδευτικά εγχειρήματα. Γιατί λοιπόν κάποιοι αντιτίθενται σε αυτήν; Για να δώσω μια απάντηση σ’ αυτό, θα πρέπει να αναφερθώ στις παλιότερες, αρκετά διαδεδομένες παραδοσιακές αντιλήψεις σχετικά με τη φύση της ταυτότητας, της εμπειρίας και της γνώσης, οι οποίες επικράτησαν στη δυτική σκέψη για αιώνες και τις οποίες έχει αρχίσει να αμφισβητεί η σημειωτική θεωρία του 20ού αιώνα. Αναφέρθηκα νωρίτερα σε χώρους εκπαιδευτικού θεωρητικού λόγου που αναπτύχθηκαν αυτό τον αιώνα. Σε αρκετούς από αυτούς τους χώρους υπάρχει μια προδιάθεση για τη δημιουργία ψευδών διχοτομιών ή «δυϊσμών», όπως φαίνεται, για παράδειγμα, σε αρκετές θεωρητικές θέσεις της εκπαιδευτικής ψυχολογίας, της παιδαγωγικής ή του εκπαιδευτικού προγραμματισμού: Παρουσιάζουν, για παράδειγμα, μια αντιπαράθεση μεταξύ της «διαδικασίας» και του «προϊόντος» της μάθησης· μεταξύ της «μορφής» και του «περιεχομένου» ή πιθανόν της ιδέας που θεωρείται πως εκφράζεται με αυτή τη μορφή· μεταξύ της «δομής» ενός γραπτού κειμένου και της «λειτουργίας» του. Όλες αυτές οι ψευδείς διχοτομίες σχετίζονται με μια ευρύτερη και πιο διαδεδομένη τάση στις δυτικές γλώσσες και τη δυτική σκέψη· δηλαδή, την τάση να βλέπουμε την ίδια τη γλώσσα σαν ένα μάλλον ουδέτερο φαινόμενο, το οποίο υπάρχει μόνο στο βαθμό που «μεταφέρει» ή «διαβιβάζει» πληροφορίες, ιδέες ή εμπειρίες. Κάτω από αυτή την οπτική, η γλώσσα είναι σαν ένας «αγωγός» ή μάλλον ένας σωλήνας μεταφοράς νερού. Ο Reddy (1979) αναφέρθηκε σ’ αυτό το φαινόμενο ως «μεταφορά του αγωγού» και υποστήριξε ότι έχει μεγάλη σημασία στη διαμόρφωση του τρόπου με τον οποίο οι ομιλητές της αγγλικής έχουν δομήσει την οπτική τους για τον κόσμο —αν και μπόρεσε να επισημάνει το φαινόμενο αυτό στις περισσότερες δυτικές γλώσσες και σχολές σκέψεις.

Η μεταφορά της γλώσσας ως αγωγού έχει υπάρξει ιδιαίτερα επιζήμια στον εκπαιδευτικό θεωρητικό λόγο (βλ. Christie 1989 για μια πιο λεπτομερή συζήτηση). Για παράδειγμα, ώθησε επιστήμονες να υποστηρίξουν ότι η «διαδικασία» της μάθησης είναι σημαντικότερη από το «προϊόν» της μάθησης, σαν να ήταν δυνατό να διαχωρίσουμε το ένα από το άλλο. Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, σε πολλά σημεία του αγγλόφωνου κόσμου, ζητιόταν από τους εκπαιδευτικούς να διδάξουν τους/τις μαθητές/τριές τους τη «διαδικασία» της γραφής γιατί η διαδικασία θεωρείτο κατά κάποιο τρόπο σημαντικότερη από το τελικό «προϊόν», από το κείμενο, δηλαδή, που παρήγαν οι μαθητές/τριες (βλ. π.χ. Graves 1983). Η συνέπεια αυτής της τάσης ήταν εμφανής στα προγράμματα σπουδών των γνωστικών αντικειμένων που δεν προσδιόριζαν τους διάφορους τύπους κειμένων και κειμενικών πρακτικών που έπρεπε να διδαχτούν οι μαθητές/τριες ώστε, αφού κατανοήσουν τη δομή κάθε διαφορετικού είδους κειμένου και πώς αυτές οι δομές οργανώνουν τη σημασία στο κάθε κείμενο, να παράγουν τα δικά τους κείμενα. Στο όνομα μιας εσφαλμένης δέσμευσης για την ανάπτυξη της «ατομικής έκφρασης», οι μαθητές/τριες δεν ετύγχαναν βοήθειας. Είχαν αφεθεί «ελεύθεροι/ες» να συναγάγουν, όσο καλύτερα μπορούσε ο/η καθένας/μία τα είδη των κειμένων που θα μπορούσαν να γράψουν. Το αποτέλεσμα, όπως συμβαίνει συχνά, ήταν ότι τα παιδιά σχετικά προνομιούχων οικογενειών, για τα οποία οι πρακτικές γραμματισμού είναι οικείο μέρος της καθημερινής τους ζωής, κατόρθωναν τις πιο πολλές φορές να συνάγουν το είδος του κειμένου που απαιτούν οι όροι του μη ρητά διατυπωμένου προγράμματος σπουδών. Τα παιδιά των μη προνομιούχων οικογενειών, όμως, συχνά έμεναν αρκετά πίσω ως προς τις σχολικές τους επιδόσεις.

Εάν ρίξουμε μια ματιά στις παλιότερες παραδόσεις για τη διδασκαλία της ανάγνωσης και της γραφής, οι οποίες χρονολογούνται πολύ πριν τον 19ο αιώνα και επιβιώνουν ακόμη και στον 20ό, μπορούμε να δούμε ότι η μεταφορά της γλώσσας ως αγωγού έχει πολύ παλιά ιστορία. Οδήγησε στην πρακτική του να διδάσκουμε στα μικρά παιδιά πρώτα απ’ όλα να αναγνωρίζουν τα γράμματα, περνώντας αργότερα στην ικανότητα αναγνώρισης μεμονωμένων λέξεων και φράσεων και από εκεί, ακόμη αργότερα, στην κατανόηση προτάσεων. Το ενδιαφέρον για τη σημασία θυσιάστηκε στο όνομα της διδασκαλίας των βασικών «δομών» της γλώσσας, σε μια εκπαιδευτική προσπάθεια που στηριζόταν, αν και συχνά ασυνείδητα, στην ιδέα ότι η δομή είναι κατά μία έννοια διαφορετική από τη σημασία και παίζει απλώς ένα υποβοηθητικό ρόλο ως προς το «περιεχόμενο». Οι μαθησιακές ασκήσεις που έκαναν οι μαθητές/τριες δεν σχεδιάζονταν βάσει των τρόπων με τους οποίους τα παιδιά αντιλαμβάνονται τη σημασία, διότι υποτίθεται ότι η σημασία και το «περιεχόμενο» θα «βολεύονταν» προφανώς από μόνα τους. Η συγκεκριμένη μεταφορά για τη γλώσσα ως αγωγό ήταν μάλιστα τόσο ισχυρή που οδήγησε, για παράδειγμα, τον αμερικανό επιστήμονα Singer (1979) να διατυπώσει την άποψη ότι τα παιδιά πρώτα μαθαίνουν ανάγνωση και μετά μαθαίνουν να διαβάζουν το «περιεχόμενο».

Μεγάλο μέρος της έρευνας για εκπαιδευτικά ζητήματα (π.χ. Mackay, Thompson & Scaub 1970· Hart, Walker & Gray 1977) έχει αναγνωρίσει ότι για να λειτουργήσει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα με σεβασμό απέναντι στις ικανότητες των μικρών παιδιών στην προφορική χρήση της γλώσσας, θα πρέπει να ενθαρρύνει τους/τις μαθητές/τριες να εμπλέκονται σε επικοινωνιακές δραστηριότητες που έχουν νόημα γι’ αυτούς/ες από τα πρώτα κιόλας στάδια της γλωσσικής τους αγωγής στο σχολείο. Θα πρέπει από την αρχή να δουλεύουν με απλά κείμενα και, με τη βοήθεια των δασκάλων τους, να κινούνται μεταξύ ανάγνωσης και γραφής, να μαθαίνουν το σύστημα γραφής και το ορθογραφικό σύστημα όπως επίσης και ορισμένα στοιχεία γραμματικής οργάνωσης του γραπτού σε αντίθεση με τον προφορικό λόγο. Η είσοδος στην περιοχή γραμματισμού, όπως έχει καταδείξει πρόσφατα ο Kress (1997), θα πρέπει να εννοηθεί ως μία διάσταση του ευρύτερου εγχειρήματος της ενασχόλησης με επικοινωνιακές δραστηριότητες που έχουν νόημα για το παιδί, καθώς αυτό αναπτύσσεται ήδη εκτενώς στα κρίσιμα χρόνια πριν την αρχή της επίσημης σχολικής εκπαίδευσης.

Μια άλλη έκφανση της μεταφοράς της γλώσσας ως αγωγού, η οποία επανεξετάζεται σε πολλά μέρη του αγγλόφωνου κόσμου τουλάχιστον, είναι η εκπαιδευτική άποψη ότι ο γραμματισμός κατακτάται ουσιαστικά στα πρώτα σχολικά χρόνια και ότι μετά από αυτή την εποχή οι «βασικές δεξιότητες» που έχουν αναπτυχθεί απλώς ανακυκλώνονται, καθώς οι μαθητές/τριες μεγαλώνουν και ασχολούνται με τη γνώση που απαιτείται στο σχολείο, στην επαγγελματική ζωή και στην εξωσχολική κοινότητα. Αυτή η άποψη κάνει ορισμένους να υποστηρίζουν ότι υπάρχει ένα «στενό χρονικό περιθώριο ευκαιριών» στα πρώτα σχολικά χρόνια, το οποίο αν δεν αξιοποιηθεί έτσι ώστε το παιδί να αποκτήσει τις βασικές δεξιότητες του γραμματισμού ή θα χρειαστεί ειδική βοήθεια αργότερα ή, στη χειρότερη περίπτωση, θα αδυνατεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του σχολείου, με αποτέλεσμα να αποτύχει. Η υπόθεση αυτή, η οποία είναι εσφαλμένη, βασίζεται σε μια ιδιαίτερα περιορισμένη άποψη για τη γλώσσα και δεν αναγνωρίζει πόσο ισχυρός και ευρύς είναι ο ρόλος της γλώσσας σε όλα τα στάδια της ζωής και της μάθησης.

Η εκπαιδευτική στρατηγική που στηρίζεται σε έγκυρη γλωσσολογική έρευνα και θεωρία αναγνωρίζει ότι κάθε εκπαιδευτική δραστηριότητα προσδιορίζεται από επικοινωνιακές πρακτικές και βασίζεται σε αυτές. Σε όλα τα στάδια της σχολικής εκπαίδευσης η βασική πηγή μάθησης είναι η γλώσσα. Οι μαθητές/τριες αποκτούν μια νέα προφορική γλώσσα και νέες πρακτικές γραμματισμού μέσω των οποίων αποκτούν γνώσεις σε όλα τα κρίσιμα στάδια της σχολικής εκπαίδευσης. Γι’ αυτό το λόγο, όλοι οι εκπαιδευτικοί είναι «δάσκαλοι γλώσσας». Εκ των πραγμάτων, είτε το συνειδητοποιούν είτε όχι, εμπλέκονται άμεσα στην καθοδήγηση των μαθητών/τριών τους ως προς τη χρήση μίας νέας γλώσσας, ή τη χρήση εμπεδωμένης γλώσσας με καινούργιους τρόπους, καθώς αντιμετωπίζουν τα διάφορα είδη γνώσης που σχετίζονται με τη σχολική εκπαίδευση.

Σε αντίθεση με την άποψη ότι η γλώσσα —και ιδιαίτερα ο γραμματισμός— είναι κάτι που αποκτιέται κατά τη διάρκεια των πρώτων σχολικών χρόνων, θα υποστηρίξω ότι όχι μόνον υπάρχουν συνεχείς δραστηριότητες γλωσσικής εκμάθησης σε όλη τη διάρκεια της σχολικής εκπαίδευσης, αλλά και ότι υπάρχουν συγκεκριμένες κρίσιμες χρονικές στιγμές κατά τις οποίες δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη γλωσσική αγωγή των μαθητών/τριών και ότι αυτές είναι οι στιγμές όπου η παρέμβαση του/της εκπαιδευτικού είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για να βοηθήσει το παιδί στην προσπάθειά του να μάθει. Οι κρίσιμες χρονικές στιγμές είναι ως επί το πλείστον οι μεταβατικές: η εποχή που το παιδί ξεκινά το σχολείο, οπότε η οικογένεια καταργείται ως κύρια εκπαιδευτική αυθεντία και αρχίζουν οι διαδικασίες της επίσημης εκπαίδευσής του· η περίοδος της εισόδου στα ύστερα χρόνια της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, οπότε ο/η μαθητής/τρια αφήνει πίσω του/της την πρώτη παιδική ηλικία και το σχολικό πρόγραμμα σπουδών αρχίζει να διαφοροποιείται σταδιακά στις διάφορες μορφές γνώσης ή τα «σχολικά μαθήματα»· η περίοδος της εισόδου στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, η οποία συμπίπτει με το πέρασμα στην εφηβεία και χαρακτηρίζεται από την ανάγκη αντιμετώπισης ενός αριθμού όλο και πιο διαφοροποιημένων σχολικών μαθημάτων, ενώ η σχολική ημέρα και το πρόγραμμα είναι οργανωμένα διαφορετικά από ό,τι στο δημοτικό σχολείο· και, τέλος, υπάρχει η περίοδος της μετάβασης από το σχολείο στην αγορά εργασίας ή το πανεπιστήμιο.

Από όλες αυτές τις μεταβατικές φάσεις, αυτή που έχει ερευνηθεί περισσότερο (για ευνόητους μάλλον λόγους) είναι η πρώτη φάση της εισόδου στο σχολείο. Έχω ήδη πει ορισμένα πράγματα γι’ αυτό πιο πάνω, αναφερόμενη στην αποτυχία κάποιων εκπαιδευτικών μοντέλων γραμματισμού που στηρίζονται στη μεταφορά της γλώσσας ως αγωγού. Αλλά τι γίνεται με τις άλλες; Αυτές έχουν σε μεγάλο βαθμό παραμεληθεί, εν μέρει επειδή —τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη γλώσσα— έχει επικρατήσει μια άποψη ότι μετά τα πρώτα χρόνια η γλώσσα λίγο-πολύ «βολεύεται» από μόνη της. Κατά την άποψή μου, ένας άλλος βασικός λόγος που οι μεταβατικές αυτές φάσεις δεν έχουν μελετηθεί συστηματικά είναι επειδή είναι δύσκολες στην αντιμετώπισή τους και άρα δεν είναι καθόλου εύκολο να αναπτυχθεί θεωρητικός λόγος γύρω από αυτές. Βεβαίως υπάρχει αρκετή εκπαιδευτική θεωρία για τα λεγόμενα «μέσα χρόνια»· τα χρόνια, δηλαδή, του γυμνασίου ή και λίγο πριν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, όταν οι μαθητές/τριες περνούν από το τέλος της παιδικής ηλικίας στην εφηβεία. Όμως, απ’ όσο γνωρίζω, η μεταβατική αυτή φάση (η οποία είναι κατά τη γνώμη μου το ίδιο απαιτητική όσο και η κρίσιμη πρώτη είσοδος στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση) σπάνια γίνεται αντικείμενο μελέτης σε ό,τι αφορά την πρόκληση που συνεπάγεται για την ανάπτυξη της γλωσσικής ικανότητας. Αντίθετα, γίνεται πολύς λόγος για ζητήματα που σχετίζονται με την ήβη (που είναι φυσικά σημαντικά) και αρκετός λόγος για ζητήματα που προκύπτουν από το διαφορετικό ωρολόγιο πρόγραμμα του δευτεροβάθμιου σχολείου. Τα ζητήματα που προκύπτουν από τις νέες γλωσσικές απαιτήσεις δεν αποτελούν ιδιαίτερο σημείο προβληματισμού γιατί δεν αναγνωρίζονται ως απαιτήσεις. Είναι σαν να μην υπάρχουν. Μένουν «αόρατες» — εκτός κι αν καταφέρει κανείς να απορρίψει την αντίληψη της γλώσσας ως αγωγού και υιοθετήσει μια παιδαγωγική θεωρία που εμπνέεται από τη θεωρία της γλώσσας ως κοινωνικής σημειωτικής. Η υιοθέτηση της θεωρίας της γλώσσας ως κοινωνικής σημειωτικής οδηγεί στην αντίληψη πως η γλώσσα αναπόφευκτα εμπλέκεται στην «κατασκευή» των διαφόρων γνωστικών αντικειμένων που μελετούν οι μαθητές/τριες στο σχολείο. Θα επιμείνω στο σημείο αυτό, καθώς αναφέρω συνοπτικά πιο κάτω ορισμένες έρευνες για το γραμματισμό.

ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

Αν ανατρέξουμε σε θεωρίες για την εκπαίδευση και σε καθημερινές συζητήσεις θα καταλάβουμε ότι το ζήτημα των σημαντικών διαφορών μεταξύ της ομιλίας και της γραφής δεν έχει γίνει κατανοητό. Οι πιο πολλοί άνθρωποι θα συμφωνούσαν ότι η γραφή διαφέρει από την ομιλία, αλλά στην πλειοψηφία τους θα δυσκολεύονταν να πουν με ποιους τρόπους διαφέρει ο γραπτός από τον προφορικό λόγο. Γιατί, τελικά, απαιτείται γλωσσολογική κατάρτιση για να μπορεί κανείς να συζητήσει και να εντοπίσει τα γραμματικά χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τη γραπτή γλώσσα από την προφορική. Υπάρχουν όμως μερικοί σπουδαιότατοι λόγοι για τους οποίους η ομιλία και γραφή διαφέρουν. Διαφέρουν μάλιστα τόσο πολύ, λένε ορισμένοι, ώστε η εκμάθηση του γραμματισμού μπορεί να παρομοιαστεί, κατά κάποιον τρόπο, με την εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας. Ορισμένοι από τους λόγους μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: η γραφή εμφανίστηκε στην ιστορία του ανθρώπου πολύ αργότερα από ό,τι η ομιλία· εμφανίστηκε προκειμένου να καταστούν δυνατές διαδικασίες αποθήκευσης και μεταβίβασης πληροφοριών από απόσταση τόσο στο χρόνο όσο και το χώρο· διαδικασίες που δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν με τον προφορικό λόγο και γι’ αυτό η γραφή έγινε τελικά κάτι περισσότερο από «καταγεγραμμένος λόγος», φτάνοντας να έχει το δικό της γραμματικό χαρακτήρα. Τελικά, από τη στιγμή που η γλώσσα καταγράφηκε (μια δραστηριότητα που επιτεύχθηκε μόνο σε λίγα μέρη του κόσμου), δημιούργησε μια νέα συνείδηση για το λόγο, ωθώντας τους ανθρώπους να στοχαστούν σχετικά με τη δομή και τους σκοπούς που επιτελεί. Η συνειδητοποίηση, με τον καιρό, οδήγησε σε σημαντικές θεωρητικοποιήσεις ως προς τη φύση της γραμματικής και το ρόλο της στην οργάνωση αποσπασμάτων λόγου, τα οποία σήμερα τουλάχιστον μας είναι γνωστά ως κείμενα.

Σε τι αφορούν όλα αυτά τις εκπαιδευτικές πρακτικές; Πιστεύω ότι τις αφορούν σε μεγάλο βαθμό. Μεταξύ άλλων, εστιάζουν στο γεγονός ότι υπάρχουν σοβαροί λειτουργικοί λόγοι για τους οποίους η γραπτή γλώσσα διαφέρει από την ομιλία και υπονοούν ότι η εκμάθηση του γραμματισμού δεν γίνεται με τον ίδιο τρόπο που το παιδί μαθαίνει να μιλάει. H ομιλία και η γραφή υπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς και τα εκπαιδευτικά προγράμματα θα πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να συμβάλλουν στην επίγνωση αυτών των διαφορετικών σκοπών, καλλιεργώντας την περιέργεια και το ενδιαφέρον των μαθητών/τριών για τη φύση και των δύο. Επίσης, η επίγνωση των διαφορών μεταξύ προφορικού και γραπτού λόγου θα πρέπει να είναι στη βάση διαφόρων παιδαγωγικών πρακτικών στην τάξη.

Τα πρώτα βήματα στη σχολική μάθηση συνεπάγονται αναγκαστικά μια σοβαρή δέσμευση για την εκμάθηση των βασικών στοιχείων τόσο του γραμματισμού όσο και του «αριθμητισμού», γιατί αυτά τα δύο είναι εξαιρετικά σημαντικά εργαλεία για κάθε είδους μάθηση. Τα πρώτα χρόνια του γραμματισμού, τα οποία, όπως εξέθεσα πιο πάνω, θα πρέπει πάντοτε να εστιάζουν στη συμμετοχή σε ουσιαστικές δραστηριότητες, βρίσκουν τα μικρά παιδιά απορροφημένα από την εκμάθηση των βασικών στοιχείων του συστήματος ορθογραφίας και χειρογραφίας. Προκειμένου να ανταποκριθούν σε αυτά και στην τεράστια πρόκληση του να μάθουν να οργανώνουν τη σκέψη τους προκειμένου να την αποτυπώσουν γραπτά, τα μικρά παιδιά καλούνται να γράφουν πολύ απλά κείμενα, όπως ακριβώς μαθαίνουν και να διαβάζουν πολύ απλά κείμενα. Τα πρώτα γραπτά κείμενα που χειρίζονται βρίσκονται πιο κοντά στα μοτίβα της ομιλίας παρά της ώριμης γραφής, ως προς τη γραμματική τους οργάνωση. Αυτό είναι ένα σημαντικό θέμα που πρέπει να κατανοήσουμε, γιατί μας βοηθά να εκθέσουμε τον παραλογισμό του ισχυρισμού ότι οι «βασικές γνώσεις» του γραμματιμσού εμπεδώνονται στα πρώτα χρόνια της σχολικής εκπαίδευσης. Η αλήθεια είναι ότι χρειάζονται πολλά χρόνια για να τελειοποιήσει κανείς τα χαρακτηριστικά της γραπτής γλώσσας και πολλές από τις πιο σημαντικές πλευρές του γραμματισμού δεν θα μπορούσαν να γίνουν κατανοητές από τα μικρά παιδιά. Επιπλέον, ένα γεγονός το οποίο έχει διαπιστωθεί από πολλές έρευνες, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την αγγλική γλώσσα, είναι ότι η εμφάνιση πολλών χαρακτηριστικών της γραπτής γλώσσας εκδηλώνεται στην ύστερη παιδική ηλικία και την εφηβεία το νωρίτερο. Γι’ αυτό το λόγο, η μετάβαση στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι τόσο σημαντική. Σ’ αυτή την περίοδο, οι μαθητές/τριες πρέπει να αντιμετωπίσουν τη γραμματική οργάνωση της γραπτής γλώσσας, γιατί τα διάφορα σχολικά μαθήματα ή οι επιστημονικοί χώροι που συνιστούν το διευρυμένο πρόγραμμα σπουδών του δευτεροβάθμιου σχολείου βασίζονται όλο και περισσότερο στη γραπτή γλώσσα. Ένας προοδευτικά αυξανόμενος αριθμός πληροφοριών πρέπει να ερευνηθεί μέσω βιβλίων και άλλου έντυπου υλικού, ενώ ταυτόχρονα οι επιδόσεις στη γραφή γίνονται προοδευτικά το μέτρο της σχολικής επιτυχίας για κάθε μαθητή/τρια της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Το σημαντικότερο γραμματικό χαρακτηριστικό που σηματοδοτεί τη διαφορά της φύσης της γραπτής γλώσσας από την ομιλία στην αγγλική [και σε άλλες γλώσσες] είναι η εμφάνιση της αφαίρεσης, δηλαδή του αφαιρετικού λόγου. Αυτό πραγματώνεται μέσω ορισμένων γραμματικών χαρακτηριστικών, συμπεριλαμβανομένης της τάσης της αγγλικής να μετατρέπει τα γεγονότα (του προφορικού λόγου) σε αντικείμενα (στον γραπτό λόγο), μέσω μιας διαδικασίας που ο Halliday (1994) ονομάζει «γραμματική μεταφορά». Δημιουργούνται έτσι μεγάλες ομαδικές ονοματικές δομές, που αναφέρονται συχνά ως «ονοματικές φράσεις». Αλλάζουν επίσης τα μοτίβα χρήσης των συνδέσμων, εν μέρει ως συνέπεια της μεγαλύτερης χρήσης της αφαίρεσης. Τέλος, είναι τέτοια η πίεση που ασκεί η οργάνωση της γραπτής γλώσσας που τείνουν επίσης να αλλάξουν τα χαρακτηριστικά που αναδεικνύονται ή θεματοποιούνται ως σημείο εκκίνησης του μηνύματος της φράσης. Φυσικά, μπορώ να κάνω μόνο υποθέσεις όσον αφορά τη φύση της ελληνικής γλώσσας και δεν φαντάζομαι πως όλα όσα ισχύουν για τα αγγλικά ισχύουν αναγκαστικά και για τα ελληνικά. Όμως, πιστεύω ότι όλες οι ευρωπαϊκές γλώσσες εμφανίζουν παρόμοιες τάσεις στις γραμματικές αλλαγές που επέρχονται με το πέρασμα από το λόγο στη γραφή. Αυτές οι τάσεις εμφανίζονται λόγω της προδιάθεσης της γραφής να παίρνει τις δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα στην ομιλία και να τις μετατρέπει σε «πράγματα» ή φαινόμενα ή αφηρημένα αντικείμενα της γραφής. Μόνο μια λειτουργική γλωσσολογική θεωρία μπορεί να διαφωτίσει και να εξηγήσει αυτό το φαινόμενο και να το καταστήσει αξιοποιήσιμο για την εκπαιδευτική πρακτική.

Η δική μου πρόσφατη έρευνα σε σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη Μελβούρνη (1999β, Christie & Soosai 1999) καθιστά σαφές το πόσο σημαντική είναι η προσαρμογή που πρέπει να κάνουν πολλοί μαθητές/τριες κατά τη μετάβασή τους στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και πόσο δύσκολο είναι για πολλούς/ές μαθητές/τριες να χειρίζονται τη γραπτή γλώσσα που απαιτείται για τη δευτεροβάθμια σχολική εκπαίδευση. Η εκμάθηση τόσο της προφορικής όσο και της γραπτής γλώσσας παραμένει ένα σημαντικό χαρακτηριστικό της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όπως άλλωστε και της πρωτοβάθμιας, και τα προγράμματα κατάρτισης εκπαιδευτικών πρέπει να προετοιμάζουν καλύτερα τους/τις εκπαιδευτικούς για να αντιμετωπίσουν τις απαιτήσεις της εκμάθησης της γλώσσας και γενικότερα του γραμματισμού στο σχολείο.

Στο πρώτο μέρος, αναφέρθηκα σε άλλες κοινωνικές θεωρίες που συμπληρώνουν τη γλωσσολογική θεωρία που θα έπρεπε να εμπνέει κάθε είδους εκπαιδευτική γλωσσολογία. Θα ήθελα στη συνέχεια να αναφερθώ σ’ αυτές, αν και ο χώρος θα μου επιτρέψει μόνο μια πολύ σύντομη συζήτηση.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΟΥ ΣΥΝΕΙΣΦΕΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ

Πρόσφατα είχαμε μια αξιόλογη αύξηση του ενδιαφέροντος για τις ψυχολογικές θεωρίες του Vygotsky που προωθήθηκαν από επιστήμονες όπως οι Wertsch (1985) και Wells (1989). Στο έργο του Vygotsky, η γλώσσα είναι ουσιαστική για τη μάθηση. Το σύστημα της γλώσσας εσωτερικοποιείται στα πρώτα χρόνια της ζωής και η γλώσσα γίνεται ένα βασικό εργαλείο ή πηγή μάθησης. Μία από τις πιο διάσημες προτάσεις του Vygotsky είναι ότι οι μαθητές/τριες κάθε ηλικίας λειτουργούν εντός της «ζώνης της επόμενης εξέλιξης» (ΖΕΕ) [Zone of Proximal Development (ZPD)]· με τον όρο αυτό ο Vygotsky επιχειρεί να συλλάβει μια ουσιαστική μαθησιακή φάση στην οποία ο/η μαθητής/τρια καλείται να εργαστεί προκειμένου να φτάσει ένα επίπεδο επίδοσης —επίπεδο που αδυνατεί να επιτύχει χωρίς τη βοήθεια του/της εκπαιδευτικού. Η μαθησιακή δραστηριότητα είναι ουσιαστικά ένα συνεργατικό εγχείρημα και ο ρόλος του ενήλικα (του/της εκπαιδευτικού κάθε ηλικίας) είναι να υποστηρίξει το/τη μαθητή/τρια εντός των ορίων της ZEE, βοηθώντας τον/τη να περάσει προοδευτικά σε ένα στάδιο ανεξαρτησίας από τον/την εκπαιδευτικό. Η πρόταση αυτή δίνει έμφαση στην έννοια του/της μαθητή/τριας ως μαθητευόμενου/ης και αναγορεύει τον εκπαιδευτικό σε υπεύθυνο για την υποστήριξη μιας τέτοιας μαθητείας. Αυτό συνδέεται στενά με την έννοια του/της μαθητή/τριας στο πλαίσιο μιας γλωσσολογικής θεωρίας που αντιμετωπίζει τη γλώσσα ως κοινωνική σημειωτική. Η εκμάθηση του γλωσσικού συστήματος είναι μια αναγκαία πλευρά του να μαθαίνει κανείς τον πολιτισμό του, ενώ ο ρόλος του ενήλικα ή/και του/της εκπαιδευτικού είναι ουσιαστικός για να ενθαρρύνει, να καθοδηγήσει και να προκαλέσει το ενδιαφέρον του/της μαθητή/τριας.

Από τις άλλες κοινωνικές θεωρίες που εμπνέουν την εκπαιδευτική γλωσσολογία και τις οποίες συζητώ εδώ, θα αναφερθώ πολύ σύντομα στη δουλειά του Bernstein. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και σημαντικά θέματα στη θεωρία του είναι η ιδέα του ότι οι αξίες, οι στάσεις και οι πεποιθήσεις κωδικοποιούνται σε διάφορα μοτίβα κοινωνικής αλληλεπίδρασης εντός των οποίων λειτουργούν τα άτομα, συμπεριλαμβανομένων φυσικά και των γλωσσικών μοτίβων. Το ζήτημα αυτό αποτελεί μέρος μιας γενικότερης θεωρίας της κοινωνικής τάξης και παρέχει μιαν εξήγηση για τους τρόπους με τους οποίους τα παιδιά διαφορετικών κοινωνικών τάξεων έχουν διαφορετικές επιδόσεις (και διαφορετικές ανταμοιβές) εντός του συστήματος του σχολείου. Χρησιμοποιώντας τις θεωρίες του Bernstein, οι Hasan (1989, 1992) και Williams (1995) έχουν καταδείξει πόσο ευρείες και λεπτοφυείς είναι οι διαδικασίες μέσω των οποίων κωδικοποιούνται οι στάσεις και οι αξίες μέσα στα μοτίβα βάσει των οποίων λειτουργεί ένα γλωσσικό σύστημα και έχουν υποστηρίξει τη σημασία της συνειδητοποίησης αυτών των ζητημάτων στις εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Η επιτυχία στο σχολείο εξαρτάται από την επιτυχία στη γλώσσα· και όσο περισσότερο το συνειδητοποιούν αυτό οι εκπαιδευτικοί, τόσο ικανότεροι/ες γίνονται για να καθοδηγήσουν και να εμπλουτίσουν τις μαθησιακές δυνατότητες των μαθητών/τριών τους.

Είναι προφανές λοιπόν πως θα χρειαστεί να αναπτύξουμε στο μέλλον εκπαιδευτικά προγράμματα που αναγνωρίζουν τον θεμελιώδη ρόλο της γλώσσας σε όλους τους τομείς της μάθησης και βασίζονται σ’ αυτόν.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

* Το άρθρο που έγραψε η Frances Christie ειδικά για το Γλωσσικό Υπολογιστή το μετέφρασε ο Κώστας Κανάκης. Η Ελένη Καραντζόλα, σε συνεργασία με τη Χριστίνα Λύκου, έκανε τη θεώρηση της μετάφρασης των όρων και επιμελήθηκε γλωσσικά το μεταφρασμένο κείμενο. Στη συνέχεια, η Βασιλική Δενδρινού, έχοντας κατά νου το ελληνικό αναγνωστικό κοινό, έκανε αρκετές αλλαγές διατύπωσης και διαφόρων μορφών παρεμβάσεις με αποτέλεσμα το παρόν κείμενο να διαφέρει σε κάποιο βαθμό από το πρωτότυπο, αλλά και από την αρχική του μετάφραση.

Σάββατο 14/11

live art graffiti event

Queen Studio, από τις 10 το πρωί

«D-fine arts at Queenstudio» Action 1

Το δημιουργικό γραφείο «Queen Studio» που βρίσκεται στην Άνω Πόλη (πλατεία Παντοκράτορος 45), φιλοξενεί ομαδική έκθεση Τέχνης με έργα επιλεγμένων νέων καλλιτεχνών, προτείνοντας με αυτό τον τρόπο μια νέα αντίληψη για τους εικαστικούς χώρους και καλώντας στην εξερεύνηση μιας περιοχής που ξεχωρίζει για την αισθητική της.

Στην έκθεση συμμετέχουν καλλιτέχνες από την πόλη μας, την Αθήνα, το Λονδίνο (Αγγλία), την Μπολόνια (Ιταλία), την Οζάκα (Ιαπωνία) με έργα ζωγραφικής, illustration, φωτογραφίας, εγκαταστάσεις και video art. Στο πλαίσιο της έκθεσης, η ομάδα «έρμπαν κόλορθ» θα συμμετάσχει, από τις 10 το πρωί, με ένα live art graffiti event.

Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Δάκης Αλτιντζόγλου (εγκατάσταση), Γιάννης Βλασταράς (φωτογραφία), Cuogli e Corsello (ζωγραφική), Δώρα Γιαννοπούλου (ζωγραφική), Deadbeat escapement (ζωγραφική), Χριστίνα Γούσια (video αrt), Άννα Καραντζά (ζ ωγραφική), Yumi Karasumaru (ζωγραφική), Ιωάννης & Κοψίνης (εγκατάσταση), Μάκης Κυριακόπουλος (video αrt), Γιώργος Μαραζιώτης (ζωγραφική & illustration), Έλλη Μπαρμπαγιάννη (ζωγραφική), Marina Nekhaeva (ζωγραφική), Βασίλης Ξάνθης (illustration), Διονύσης Παντελής (ζωγραφική), Luigi Perini (φωτογραφία) και Μίτση Χριστοπούλου (εγκατάσταση).

Η έκθεση θα διαρκέσει έως την Τρίτη 18 Νοεμβρίου (ώρες λειτουργίας: 10.00 – 18.00).

Όψεις της ελληνικής πεζογραφίας τον 19ο αιώνα

Εμμανουήλ Ροΐδης
(1836-1904)

Το πρόγραμμά σας περιήγησης μπορεί να μην υποστηρίζει την προβολή αυτής της εικόνας.

Πολύεδρο, 13.00

Ο κύκλος εκδηλώσεων : Όψεις της ελληνικής πεζογραφίας τον 19ο αιώνα

συνεχίζεται με αφιέρωμα στο έργο του Εμμανουήλ Ροΐδη

το Σάββατο 14.11.2009, στη 1 το μεσημέρι στο χώρο του Πολύεδρου.

Μιλούν ο Νίκος Μαυρέλος , Λέκτωρ στο τμήμα Φιλολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπ.

με θέμα : Η Ελλάδα εκτός «πνευματικού σάλου».

Απόπειρα ανίχνευσης της νεοτερικής ιδεολογίας στο έργο του Εμμανουήλ Ροΐδη.

και η Ειρήνη Δάγλα, φιλόλογος

με θέμα: Τεχνικές του γέλιου στο Ροϊδη

Τα τελευταία χρόνια η εικόνα που είχαμε για την πεζογραφία των πρώτων πενήντα χρόνων (1830-1880 ρομαντική περίοδος) του ελληνικού κράτους έχει αλλάξει.

Η ανακάλυψη λησμονημένων ή άγνωστων έργων και η προσεκτικότερη μελέτη τών γνωστών πεζογραφημάτων έδειξαν ότι η περιγραφή και ο χαρακτηρισμός της πεζογραφικής παραγωγής της περιόδου, λίγο ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα. Ο αριθμός των έργων δεν ήταν ισχνός, όπως πιστευόταν, αλλά πολύ μεγαλύτερος.

Και σε αυτό το μεγαλύτερο σύνολο έργων περιλαμβάνονται και έργα αξιόλογα, τα οποία, προφανώς επειδή ήταν γραμμένα στην καθαρεύουσα, περιέπεσαν κατά τη διάρκεια του δημοτικιστικού αγώνα σε λήθη και παρέμειναν ξεχασμένα.

Αλλά και ορισμένα από τα έργα αυτής της περιόδου που δεν είχαν ξεχαστεί, είναι σημαντικότερα απ’ ότι τα παρουσίαζε η δημοτικιστικών προκαταλήψεων κριτική.

Τα πλέον αξιόλογα έργα της περιόδου είχαν διαμορφώσει για τους αναγνώστες της εποχής μια πεζογραφική παράδοση, την οποία θα πρέπει να μελετήσουμε, αν θέλουμε να καταλάβουμε καλύτερα τη λογοτεχνία εκείνης της εποχής.

Ο κύκλος των ομιλιών αυτών θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα την πεζογραφία των δύο τελευταίων δεκαετιών του 19ου αιώνα (Γ. Βιζυηνός , Μιχ. Μητσάκης, Αλεξ. Παπαδιαμάντης, Εμμ. Ροΐδης κλπ)· διότι αν και μετά το 1880, με την εμφάνιση νέων συγγραφέων, η πεζογραφία μας πορεύεται σε νέες κατευθύνσεις, θα ήταν λάθος να πιστεύουμε ότι δε συνδέεται με την προηγούμενη πεζογραφική παραγωγή.

Οι ομιλητές –αυτού του κύκλου εκδηλώσεων- είναι όλοι μελετητές της πεζογραφίας του 19ου αιώνα και οι ομιλίες τους στηρίζονται σε ερευνητικά δεδομένα.

Ο Εμμανουήλ Ροΐδης γεννήθηκε στη Σύρο το 1836. Γιος πλούσιας οικογένειας, έζησε τα παιδικά και νεανικά του χρόνια στην Eυρώπη. Tο 1841 εγκαθίσταται στη Γένοβα όπου η φιλελεύθερη επανάσταση του 1848-49 τον σημαδεύει αποφασιστικά στους ιδεολογικούς του προσανατολισμούς. Kατόπιν επιστρέφει στην Eρμούπολη για να φοιτήσει στο ελληνοαμερικανικό λύκειο, αργότερα στο Bερολίνο για να παρακολουθήσει μαθήματα φιλοσοφίας και καταλήγει στη Pουμανία. Aπό το 1864 και μετά ζει μόνιμα στην Aθήνα. Tο 1866 κυκλοφορεί το βιβλίο του «H Πάπισσα Iωάννα» που αφορίζεται από την εκκλησία και προκαλεί τη δικαστική του δίωξη. Ο Ροΐδης αποτέλεσε μια μοναχική περίπτωση δημιουργού που κάλυψε χρονικά μια μεγάλη περίοδο της νεώτερης λογοτεχνίας μας και δημιουργώντας στην καμπή της πρώτης Αθηναϊκής Σχολής προς τη δεύτερη αντιμετωπίστηκε ως ριζοσπάστης από τους συγχρόνους του και ως συντηρητικός από τους νεώτερούς του.

Πέθανε στην Αθήνα το 1904.

Έργα του:

Μυθιστόρημα: Πάπισσα Ιωάννα, 1866

Διηγήματα: Ιστορία ενός σκύλου, 1893- Ιστορία μιας γάτας, 1893- Ιστορία ενός αλόγου, 1894- Ψυχολογία Συριανού συζύγου, 1894- Η μηλιά (στη δημοτική), 1895-

Το παράπονο ενός νεκροθάπτου, 1895

ΠΟΛΥΕΔΡΟ Κανακάρη 147 26221 Πάτρα τηλ. 2610 277342 e-mail: polyedro1@hol.gr

Θέατρο

Εταιρεία Θεάτρου και Τέχνης

«Ο Θάνατος Του Εμποράκου»

Θέατρο «ΑΓΟΡΑ» , 21.15

Η Εταιρεία Θεάτρου και Τέχνης παρουσιάζει ύστερα από 23 επιτυχημένες παραστάσεις το κορυφαίο έργο του Άρθουρ Μίλερ

«Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΑΚΟΥ»

για 2η χρονιά στο Θέατρο «ΑΓΟΡΑ» .

Έναρξη παραστάσεων : Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2009

Ο Κώστας Μαλαμής με μία ομάδα δεκατριών ηθοποιών παρουσιάζει ένα θεατρικό κείμενο που αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο του αμερικάνικου θεάτρου και που εξήντα χρόνια μετά τη συγγραφή του παραμένει επίκαιρο όσο ποτέ, με την νέα φτώχεια και την ανεργία σε έξαρση, αποτελώντας σήμερα μία απειλή για όλη την ανθρωπότητα.
Ο Μίλερ με αριστοτεχνικό τρόπο ισορροπώντας επικίνδυνα ανάμεσα στο συναίσθημα και στην σκληρή πραγματικότητα, αφήνει να ξεχυθούν σαν χείμαρρος αλήθειες όπως η κατάρρευση των αξιών και των υπέρτατων αγαθών, το δικαίωμα της αξιοπρεπούς επιβίωσης, το δικαίωμα στην ελπίδα να εκπληρώνουμε τα όνειρά μας, του σεβασμού της ανθρώπινης υπόστασης. Με αυτόν τον τρόπο μας αποκαλύπτει την τραγική πραγματικότητα πως όλοι είμαστε «μόνοι» και «περιττοί», όργανα μιας απάνθρωπης καταναλωτικής κοινωνίας και έντεχνα μας γκρεμίζει ουσιαστικά το λεγόμενο «αμερικάνικο όνειρο» που έχει εξαπλωθεί σε όλο το σημερινό γίγνεσθαι.
Πρόκειται για ένα συγκλονιστικό κείμενο δομημένο με εναλλαγές συναισθημάτων, έντονες συγκρούσεις, που όμως χαρακτηρίζεται από πολλή ανθρωπιά και τρυφερότητα.

Μέσα από το ρόλο του Γουίλι Λόμαν, ο Μιχάλης Σμυρλής δίνει σάρκα και οστά στον χαρακτήρα του μικρομεσαίου πολίτη, του πατέρα που αγωνιά όχι μόνο για την επαγγελματική του σταθερότητα αλλά κυρίως για το μέλλον των παιδιών του και της οικογένειάς του και βλέπει τα όνειρά του και τις ελπίδες του, τις αξίες και τις αρχές του να ποδοπατούνται, να καταρρέουν.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και οι υπόλοιποι ήρωες του Μίλλερ που παραπαίουν ανάμεσα στο συναίσθημα και στη λογική, αφήνοντας όμως ν’ ανατείλει ένα αμυδρό φως ελπίδας, που ξεπηδά μέσα από την αυτοδιάλυσή τους.
Το έργο αυτό ήταν ο απόηχος της προσωπικής εμπειρίας του Άρθρουρ Μίλλερ από την καταστροφή του πατέρα του που υπήρξε όντως ένας «εμποράκος».

Ο συγγραφέας τιμήθηκε για το συγκεκριμένο έργο με το μεγαλύτερο λογοτεχνικό βραβείο της Αμερικής το Βραβείο Πούλιτζερ, προσφέροντάς του παγκόσμια αναγνώριση.

ΟΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ


Σκηνοθεσία : Μαλαμής Κώστας

Μετάφραση : Λεβίζου Έφη
Σκηνογραφία : Μπαλαφούτης Θάνος

Κοστούμια : Τσούλου Θεοδώρα

Φωτισμοί : Λυμπερτός Στράτος
Επιμέλεια προγράμματος : Δημογιάννης Γιάννης

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Γουίλλυ Λόμαν : Σμυρλής Μιχάλης
Λίντα (σύζυγος) : Πυλή Χρύσα
Μπίφ (πρωτότοκος γιός) : Κανελλάκης Σπύρος
Χάππυ (δεύτερος γιός) : Κουκιάς Αλέξανδρος

Θείος Μπέν (αδελφός του Γουίλλυ) : Φωκάς Επαμεινώνδας
Τσάρλι (γείτονας της οικογένειας) : Αγγελόπουλος Γιώργος
Μπέρναρντ (γιός του Τσάρλυ) : Γεωργόπουλος Κώστας
Χάουαρντ Βάγκνερ (αφεντικό του Γουίλλυ) : Σπυρόπουλος Μίλτος

Γυναίκα : (ερωμένη του Γουίλλυ) : Μαστρόκαλου Φιορέλλα
Δεσποινίς Φορσάϋθ (γυναίκα στο μπάρ) : Αρμένη Αναστασία
Λέττα (φίλη της Φορσάϋθ) : Σωτηροπούλου Όλγα
Στάνλευ (σερβιτόρος) : Αβραντινής Χρήστος

Β’ Σερβιτόρος / Γκρούμ : Στρέκλας Θεόδωρος

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ : Σάββατο, Κυριακή και Δευτέρα στις 21.15μμ

ΚΡΑΤΗΣΕΙΣ ΘΕΣΕΩΝ : 2610 22 55 88

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ : www.theatro-agora.com

Κυριακή 15/11

Συναυλία

Γιαν Τίρσεν

Ακτή Δυμαίων, 21.00

Ένας από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους συνθέτες, ο Γιαν Τίρσεν

έρχεται ως φιλοξενούμενος του «Manifest by Mojo» στη μουσική σκηνή του «Ακτή Δυμαίων» την Κυριακή 15 Νοεμβρίου, στις 9 το βράδυ.

Γεννημένος στη Βρετάννη, ο Τίρσεν σπούδασε από μικρός πιάνο και βιολί, αλλά στην εφηβεία του γνώρισε την ένταση του ροκ εν ρολ ακούγοντας «Joy Division» και Ίγκι Ποπ. «Με γοήτευε», εξομολογείται, «το πάθος τους και ο τρόπος που προσέγγιζαν τη μουσική τους. Ήταν σχεδόν ενστικτώδης. Έπαιζαν μουσική χωρίς να νοιάζονται για το πεντάγραμμο και το απολάμβαναν πραγματικά».

Γι’ αυτό και αποφάσισε να εγκαταλείψει την κλασική μουσική και να επιδοθεί στη σύνθεση τραγουδιών, όπου το ακορντεόν της γαλλικής παράδοσης αναμιγνύεται με το κλασικό πιάνο, τα μελωδικά ορχηστρικά περάσματα και τους ηλεκτρονικούς ρυθμούς. Επέλεξε ως βάση του το Παρίσι: «Ήταν η εποχή που δεν ήξερα κανέναν. Αλλά απολάμβανα την πολυπολιτισμικότητα της πόλης. Όταν συνθέτω, μου είναι απαραίτητη η μοναξιά και είναι εύκολο να απομονωθείς σε μια μητρόπολη σαν το Παρίσι».

Ο συνθέτης της «Αμελί»

Το σάουντρακ της «Αμελί», που τον έκανε γνωστό παγκόσμια, προέκυψε τυχαία. Ο σκηνοθέτης Ζαν Πιέρ Ζενέ άκουσε τυχαία τα τραγούδια του στο ραδιόφωνο καθώς οδηγούσε. Και του ζήτησε να γράψει τη μουσική της ταινίας. «Τότε δούλευα το άλμπουμ μου “L’ Absente”. Έτσι ο Ζενέ άρχισε να ψάχνει υλικό από τις παλιές μου δουλειές. Και εγώ απλώς πρόσθεσα κάποια νέα κομμάτια, όπου μεταξύ άλλων έπαιζα μουσική με ένα παιδικό πιάνο και μια γραφομηχανή». Στη συνέχεια έγραψε μουσική και για την ταινία «Goodbye Lenin». Ο ίδιος απαντάει: «Γιατί όχι, το σάουντρακ είναι ένα παιχνίδι για μένα. Όταν ξεκινάω, δεν έχω ιδέα για τη μουσική ή τα όργανα που θα χρησιμοποιήσω. Με τον τρόπο αυτό δοκιμάζω ό,τι ταιριάζει στις σκηνές του έργου και το ολοκληρώνω ως ένα είδος ηχητικού παζλ».

Ο Γάλλος δημιουργός δεν εξαντλείται σ’ αυτά τα άλμπουμ. Έκανε ποδαρικό στη δισκογραφία με το δίσκο «La Valse De Monstres» αλλά έχει συνεργαστεί και με τον Αντρέ Τεσινέ («Alice and Martin»), τον Ερίκ Ζονκά («Η ονειρεμένη ζωή των αγγέλων»), τον Πατρίς Μπροσέ («L’ Autre Corps»). Εξαιρετικές δουλειές του είναι τα «Absente», «C’ Etait Ici» και το πιο ώριμο άλμπουμ της καριέρας του, με τίτλο «Retrouvailles». Δεν είναι μόνο οι επιρροές από το γαλλικό chanson, τη μουσική του δρόμου, τα βαλς, την κλασική, τους μεσογειακούς ήχους και τους μινιμαλιστές που διαμορφώνουν το τελικό αποτέλεσμα αυτή τη φορά, αλλά και οι εξαιρετικά σημαντικές συνεργασίες του.

Κατάφερε να βγάλει την Ελίζαμπεθ Φρέιζερ (πρώην τραγουδίστρια των Κοκτό Τουίνς) από τη σιωπή και να δανείσει τη φωνή της σε δύο κομμάτια. Στο ίδιο υψηλό επίπεδο είναι οι συνεργασίες με την Τζέιν Μπίρκιν, τον Στιούαρτ Σταπλς (από τους Τίντερστικς), αλλά και με τους Ντομινίκ A και Κριστόφ Μιοσέκ. Τραγούδια από αυτά που σπανίως γράφει αφού, όπως και να το κάνουμε, η αδυναμία του στα ορχηστρικά κομμάτια δεν κρύβεται.

By Mojo

Μοναδική μουσική εμπειρία

O Τίρσεν με το έργο του αλλά και την απήχησή του στο παγκόσμιο κοινό, αποδεικνύει πως η ρομαντική μουσική έχει συνέχεια και μπορεί να σταθεί αξιοπρεπώς στη σύγχρονη μουσική πραγματικότητα.

Τραγουδά και παίζει άρτια βιολί, κιθάρα, ακορντεόν, πλήκτρα και ξυλόφωνο. Με την μπάντα του παρουσιάζει ένα πρόγραμμα από το σύνολο του έργου του, διανθισμένο με ευαίσθητες μελωδίες και εξαιρετικής αισθητικής μουσική. «Στη φάση που είμαι τώρα προτιμώ ένα μικρό και ευέλικτο σχήμα. Από την άλλη, μια μεγάλη ορχήστρα μπορεί να αναδείξει τρομερά ένα μουσικό έργο. Νομίζω πάντως ότι η καλή μουσική μπορεί να γίνει κατανοητή εύκολα και με τους δύο αυτούς τρόπους. Αρκεί ο ακροατής να είναι ανοιχτός. Τώρα ως μουσικός, δεν σου κρύβω ότι αισθάνομαι λίγο σα βασιλιάς όταν παίζω με μεγάλες ορχήστρες. Νιώθω ότι γίνομαι λίγο πιο μεγάλος, κάπως σαν υπεράνθρωπος» σημειώνει ο ίδιος και προσθέτει: «Αυτή είναι η μουσική μου. Ακουμπάει σε πολλά είδη. Οι συναυλίες μου έχουν το ίδιο υλικό είτε γίνονται σε ροκ είτε σε τζαζ φεστιβάλ. Είμαι πολύ ευτυχής γιατί σε κανένα από τα δύο φεστιβάλ δεν τρώω ξύλο. Με αποδέχονται εξίσου και τα δύο αυτά κοινά. Είναι λίγο σχιζοφρενικό, όντως, αλλά είμαι εγώ».

Τον βλέπουμε επί σκηνής να παίζει άλλοτε την κιθάρα άλλοτε το βιολί αλλά κυρίως την κιθάρα. Και είναι… ροκ εν ρολ! Ο ίδιος λέει: «Στην πραγματικότητα όταν ήμουν έφηβος, αρχίζοντας να κάνω τη μουσική μου, ήταν ροκ εν ρολ. Και όταν κυκλοφόρησα τα πρώτα μου άλμπουμ έπρεπε να πάω μακρυά από αυτό, να βρώ τη νέα έμπνευση με άλλα όργανα επειδή συνήθισα στην παραγωγή της μουσικής με τις κιθάρες με έναν κλασικό τρόπο. Έτσι είναι γιατί προσπαθούσα να κάνω τα τραγούδια και την ενέργεια του ροκ εν ρολ αλλά παίζοντας με τα βιολιά ή το πιάνο. Από την άλλη, χρειάζομαι να ανακαλύψω πάλι την ηλεκτρική ενέργεια και είναι ευκολότερο για μένα να εργαστώ με τις κιθάρες. Βρίσκω ακριβώς περισσότερες ιδέες επειδή είναι δυσκολότερο τώρα να υπάρξει ο ενθουσιασμός και να υπάρξουν οι ιδέες με την παλαιά ουσία».

Υπάρχουν, όμως, κομμάτια όπως τα «le Train» και «la Crise» που νιώθουμε πως όλες οι χορδές πρόκειται να σπάσουν. Και συνεπαίρνει το ακροατήριο. Κάποιοι δεν μπορούν να φανταστούν πως είναι ο συνθέτης της «Αμελί» στη σκηνή. «Πρέπει συνεχώς να νιώθω την αδρεναλίνη, για να έχω την ενέργεια και κάνω όλα τα… άσχημα πράγματα με το βιολί μου. Όταν περιοδεύαμε την περίοδο της “Αμελί” ήταν πολύ δύσκολο για μένα επειδή το ακροατήριο περίμενε κάτι διαφορετικό αλλά ήταν πραγματικά βαρετό. Μετά από το τέλος αυτού του κύκλου σκεφτόμουν ότι ίσως δεν θα περιοδεύσω πάλι…», υπογραμμίζει.

Μια από τις σπάνιες φορές που το κοινό της πόλης θα έχει την ευκαιρία να απολαύσει έναν από τους σημαντικότερους ευρωπαίους συνθέτες στην περίοδο της απόλυτης ακμής του.

ΔΕΠΑΡίου

Έκθεση – παζάρι

Κέντρο Τεχνών

Μία ξεχωριστή έκθεση – παζάρι στο οποίο θα φιλοξενηθούν χειροποίητα έργα λαϊκής τέχνης από την Τουρκία, διοργανώνει την Κυριακή η Δημοτική Επιχείρηση Ανάπτυξης του Δήμου Ρίου.

Η εκδήλωση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Good government στο οποίο συμμετέχει η δημοτική επιχείρηση με τον Τουρκικό δήμο της Βalcova, μία από τις δέκα μητροπολιτικές περιοχές της Σμύρνης.

Το πρόγραμμα που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση,βοήθησε πάρα πολύ τους κατοίκους της
Βalcova να αναπτύξουν δράσεις με πολλαπλούς στόχους.

Μία από αυτές είναι και η συλλογή χειροποίητων έργων λαϊκής τέχνης που κατασκευάζουν τα μέλη γυναικείων συλλόγων της τουρκικής πόλης. Έργα λοιπόν από αυτή τη συλλογή, κυρίως κοσμήματα και εργόχειρα με παραδοσιακά μοτίβα της γειτονικής χώρας θα παρουσιαστούν και θα δοθούν προς πώληση στο παζάρι που διοργανώνει η Δ.Ε.Α.Ρ.

Η έκθεση – παζάρι θα λειτουργήσει στους χώρους του κέντρου Τεχνών της ΔΕΠΑΡίου στα Αραχωβίτικα την Κυριακή 15 Νοεμβρίου από τις 9 το πρωί έως τις 3 το απόγευμα.

Αξίζει να σημειωθεί πως εκπρόσωποι των γυναικείων συλλόγων της Βalcova θα ταξιδέψουν ως το Ρίο για να παραβρεθούν στην εκδήλωση και να μοιραστούν με τους ανθρώπους του Δήμου άλλα και τους κατοίκους της περιοχής την εμπειρία τους από το πρόγραμμα και τα αποτελέσματα του.

image

Θέατρο

Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Πάτρας

«Δύο μαγικά παραμύθια» Όσκαρ Ουάιλντ

Απόλλων, 11.00

Το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Πάτρας και η αντιδημαρχία Πολιτισμού παρουσιάζουν τα «Δύο μαγικά παραμύθια» του Όσκαρ Ουάιλντ στη σκηνή του θεάτρου «Απόλλων», την Κυριακή 15 Νοεμβρίου και στις 11 το πρωί.

Στη σκηνή ξετυλίγεται με μαγικό τρόπο το κουβάρι των παραμυθιών του μεγάλου δημιουργού που θα γοητεύσει μικρούς και μεγάλους. Δύο παραμύθια με δύο όψεις του Όσκαρ Ουάιλντ που παίζει με τα ανθρώπινα ελαττώματα και τις καταστροφικές τους συνέπειες, αλλά και με τα προτερήματα όπως η γενναιοδωρία, η ταπεινοφροσύνη που οδηγούν τον άνθρωπο σ’ έναν καλύτερο κόσμο.

«Ο Πιστός Φίλος», το πρώτο παραμύθι που ζωντανεύει επί σκηνής είναι ο μικρούλης Χανς, ένας τίμιος και καλοσυνάτος ανθρωπάκος που ζει σ’ ένα μικροσκοπικό σπίτι, ολομόναχος, καλλιεργώντας τον πιο όμορφο κήπο της γης. Άνοιξη, καλοκαίρι ή φθινόπωρο είναι πολύ ευτυχισμένος που έχει πραμάτεια να πουλήσει. Όταν, όμως, έρθει ο χειμώνας και δεν έχει καρπούς και λουλούδια να πουλήσει, υποφέρει πολύ από το κρύο και την πείνα. Όσο κρατούσε το χιόνι, ο καλύτερός του φίλος, ο πλούσιος μυλωνάς, ο Μάρκος, δεν τον επισκέπτονταν. Πίστευε πως όταν οι άνθρωποι έχουν στενοχώριες πρέπει να τους αφήνουμε ήσυχους και να μην τους ενοχλούμε …

Εκείνο το βαρύ χειμώνα, ο μυλωνάς μαθαίνει ότι ο Χανς πούλησε –μεταξύ άλλων– και το καροτσάκι του, για να επιβιώσει και του χαρίζει το δικό του, μιας και είναι ο καλύτερός του φίλος. Έτσι αναγκάζει και υποχρεώνει το μικρούλη Χανς, να του προσφέρει συνεχώς ανταλλάγματα. με αποτέλεσμα η υποχρέωση αυτή να στοιχίσει στο μικρούλη Χανς, το θάνατό του…

«Ο Ευτυχισμένος Πρίγκιπας» είναι το δεύτερο παραμύθι που θα παρακολουθήσουν τα παιδιά. Η ιστορία γνωστή: Στο ψηλότερο σημείο της πόλης είναι στημένο το άγαλμα του Ευτυχισμένου Πρίγκιπα. Όταν ήταν ζωντανός ζούσε στο παλάτι της Ξενοιασιάς, όπου δεν επιτρεπόταν να μπαίνει η θλίψη, τώρα που είναι πεθαμένος βλέπει από ψηλά όλη την ασχήμια και την δυστυχία της πόλης του κι ενώ η καρδιά του είναι φτιαγμένη από μολύβι το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να κλαίει… Ένα χελιδόνι που δεν έχει πάρει ακόμα το δρόμο της επιστροφής για την ζεστή Αίγυπτο, εξ αιτίας του έρωτά του για την πιο όμορφη καλαμιά, φτάνει πετώντας στο άγαλμα του Ευτυχισμένου Πρίγκιπα. Ο Πρίγκιπας τού ζητά να τον βοηθήσει να απαλύνει τον πόνο και την δυστυχία που βλέπει από ψηλά κι έτσι το χελιδόνι θα δεθεί τόσο μαζί του, που δεν θα φύγει για την Αίγυπτο και θα πεθάνει από το κρύο…

Το έργο της Παιδικής Σκηνής του θεάτρου ανεβαίνει σε διασκευή, σκηνοθεσία και χορογραφία της Μαριμίλλης Ασημακοπούλου, κοστούμια και μάσκες της Δήμητρας Σπυρίδωνος και της Αθηνάς Μακρυγιάννη, ένω τη μουσική έγραψε ο Ευγένιος Βούλγαρης. Αγωγή λόγου – βοηθός σκηνοθέτη Θανάσης Ζέρβας, οι φωτισμοί είναι του Νίκου Σωτηρόπουλου, Video art του Τζον Πάππας, μακιγιάζ στα videos της Βέρα Νταβίντοβα.Παίζουν οι ηθοποιοί: Θανάσης Ζέρβας, Αντρέας Ζερδεβάς, Γιώργος Μάρκου, Δημήτρης Χουρδούμης.

Το έργο θα παίζεται μέχρι τις 10 Ιανουαρίου 2010 με καθημερινές παραστάσεις για τα σχολεία της πόλης και της ευρύτερης περιοχής κατόπιν συνεννόησης (τηλ.2610623730) και κάθε Σάββατο στις 6 μ.μ. και Κυριακή στις 11 π.μ. για μικρούς και μεγάλους…

Βιογραφικό του Όσκαρ Ουάιλντ

Ο Όσκαρ Φίνγκαλ Ο’ Φλάερτυ Ουίλς Ουάιλντ, γεννήθηκε στο Δουβλίνο το 1854. Σπούδασε στο Trinity College του Δουβλίνου, κι αμέσως έπειτα στην Οξφόρδη. Η πρώτη του ποιητική συλλογή κυκλοφόρησε το 1881, κι αργότερα, μετά το γάμο του με την Κόνστανς Λόυντ (1884), δημοσίευσε μια σειρά από παιδικά παραμύθια.

«Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέη» είδε το φως της δημοσιότητας το1891,αλλά η πρώτη μεγάλη επιτυχία για τον Ουάιλντ έμελλε να προέλθει από το θέατρο, με τη «Βεντάλια της Λαίδης Γουίντερμηρ» (1892). Ακολούθησαν άλλα τρία θεατρικά έργα: «Μια γυναίκα χωρίς σημασία», «Ο ιδανικός σύζυγος» και «Η σημασία του να είσαι τίμιος», ενώ το τέταρτο, «Η Σαλώμη», απαγορεύτηκε στην Αγγλία και δημοσιεύτηκε στη Γαλλία το 1893. Το 1895 καταδικάστηκε σε δύο χρόνια καταναγκαστικά έργα με την κατηγορία της ομοφυλοφιλίας. Από τη θητεία του στη φυλακή γεννήθηκαν τα δύο αριστουργήματά του, «Η μπαλάντα της φυλακής του Ρήντιγκ» και το «De Profundis». Μετά την αποφυλάκισή του το 1897, εγκαταστάθηκε οριστικά στο Παρίσι, ως το θάνατό του το 1900.

Βιβλιοπαρουσίαση

Λευτέρη Χρ. Μαρινέλλη

«1922. Οι Πρόσφυγες στην Πάτρα»

αίθουσα του Εμπορικού Συλλόγου Πατρών «Ερμής», 19.00

Το βιβλίο του Λευτέρη Χρ. Μαρινέλλη «1922. Οι Πρόσφυγες στην Πάτρα» παρουσιάζει η Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Αχαΐας (ΝΕΠΑ), στις 7 το απόγευμα στην αίθουσα του Εμπορικού Συλλόγου Πατρών «Ερμής». Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο δικηγόρος-συγγραφέας Χρήστος Α. Μούλιας και ο λογοτέχνης-συγγραφέας Σταύρος Ιντζεγιάννης.

Πρόκειται για μια εξαιρετική έρευνα, η οποία ανατυπώθηκε για τρίτη φορά στο τυπογραφείο «Ταχύτυπο» σε χίλια αντίτυπα για λογαριασμό της ΝΕΠΑ με χορηγό της έκδοσης την WIND. Το εξώφυλλο του βιβλίου είναι σύνθεση και προσφορά του ζωγράφου και ποιητή Βασίλη Χρυσανθακόπουλου που διαμένει στην Καβάλα.

Μια σημαντική εμπεριστατωμένη μελέτη μνήμης για τον ερχομό και την εγκατάσταση των προσφύγων από τη Μικρά Ασία που μας «ξεναγεί» στις πρώτες μέρες της νέας ζωής των προσφύγων, στην καθημερινότητά τους και στις προσπάθειες του ελληνικού κράτους και άλλων φορέων για την αποκατάσταση και ενσωμάτωσή τους στην τοπική Πατραϊκή κοινωνία.

Όπως σημειώνει ο ίδιος: «Οι Έλληνες που ξεριζωθήκαν από τη Μικρασία και ακολούθησαν τον χωρίς επιστροφή δρόμο της προσφυγιάς, βρέθηκαν στον ελλαδικό χώρο, όχι πάντοτε χωρίς προβλήματα. Στην εν λόγω μελέτη ανιχνεύεται και ερευνάται το προσφυγικό στοιχείο της Πάτρας, ζωντανό, δημιουργικό, ανήσυχο. Όπως αναφέρει ο συγγραφέας, «τις πληροφορίες αυτές και τα στοιχεία, μαζί μ’ ένα άλλο πλήθος από άγνωστες, στους νεότερους προσφυγόπαιδες και Πατρινούς συμπολίτες, πτυχές της ζωής των προσφύγων της πόλης μας, θέλησα να μεταφέρω, με κάθε δυνατή συντομία, στα παιδιά μου, στα παιδιά των παιδιών της προσφυγιάς για να γνωρίσουν πως “οι πατέρες ημών πάντες υπό την νεφέλην” του Πατραϊκού ουρανού βρεθήκανε και της πλούσιας πατρινής φιλοξενίας ετύχανε μέχρις ότου μπορέσουνε στα δικά τους τα πόδια να σταθούνε και τις τύχες τους στις δικές τους τις πλάτες να σηκώσουνε».

Στην έκδοση καταγράφονται επίσης τα ονόματα των οικογενειών, που συγκρότησαν τους προσφυγικούς συνοικισμούς, καθώς και των εγγεγραμμένων στο Μητρώο Αρρένων Προσφύγων της Πάτρας και Αιγίου.

Ο Λευτέρης Χρ. Μαρινέλλης γεννήθηκε στην Πάτρα το 1934 από γονείς φερμένους εδώ από τη Μικρασία το 1922. Μετά τις εγκύκλιες σπουδές, που έλαβε εργαζόμενος, το 1957 τέλειωσε την

Παιδαγωγική Ακαδημία Λαμίας, το 1976 πήρε πτυχίο Πολιτικών Επιστημών από το Πάντειο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και το 1985 έβγαλε τη Σχολή Επιμόρφωσης Λειτουργών Δημοτικής Εκπαίδευσης Πατρών. Δoύλεψε στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, ιδιωτική και δημόσια, στην Αθήνα και στην Πάτρα. Έχει γράψει ένδεκα βιβλία με λαογραφικά θέματα, θέματα τοπικής ιστορίας και

παιδαγωγικής. Από αυτά, τέσσερα έχουν κυκλοφορήσει σε δεύτερη έκδοση και ένα (το παρόν) σε τρίτη ανατύπωση. Μένει με την οικογένειά του στην Πάτρα.

Βιβλιοπαρουσίαση

Ευτυχίας Μάστορα

«Η νοηματική της αγάπης»

Διακίδειος, 19.00

Το βιβλίο της δασκάλας κωφών Ευτυχίας Μάστορα, με τίτλο «Η νοηματική της αγάπης», θα παρουσιαστεί την Κυριακή 15 Νοεμβρίου, στις 7 το απόγευμα, στη Διακίδειο Σχολή Λαού. Για το βιβλίο θα μιλήσουν η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Πατρών Βενέττα Λαμπροπούλου, η διευθύντρια του σχολείου κωφών Αγγελική Νικολοπούλου και ο διευθυντής του 19ου δημοτικού σχολείου Γεώργιος Μαρκάκης,. Την εκδήλωση διοργανώνουν η μονάδα αγωγής κωφών του Πανεπιστημίου Πατρών, ο σύλλογος «Φιλοξενία», το σωματείο κωφών και βαρυκόων Ν.Δ. Ελλάδος και το δημοτικό σχολείο κωφών Πάτρας.

Η νοηματική, η έξοδος στην απέραντη αγκαλιά του κόσμου για όσους στην «ακρωτηριασμένη» ακοή τους φαντάζουν στείρες και σιωπηλές οι πηγές των ήχων. Με τα σύμβολά της, τις πλαστικές και εκφραστικές κινήσεις των δακτύλων και των χεριών, εξασφαλίζει την ανάπτυξη της νόησης και της σκέψης, μεταφφίζει την ελευθερία της γνώσης και της έκφρασης.

Πρόκειται για ένα σπουδαίο βιβλίο, για ένα σπουδαίο έργο του οποίου εµπνευστής και θεµελιωτής ήταν ένας σημαντικός άνθρωπος: Γι’ αυτό, πολύ σωστά, ως υπότιτλός του αναγράφεται: «Ο Μητροπολίτης Νικόδηµος Γραικός και το πρωτοποριακό έργο του για τους Κωφούς». Αναφέρεται στη μεγάλη προσωπικότητα του φλογερού και πρωτοπόρου νεαρού ιεραπόστολου και στο πρωτοποριακό έργο του για τους κωφάλαλους που ξεκίνησε το 1938.

Το βιβλίο είναι γραμμένο µε γνώση και αγάπη, από τη γνωστή στην πόλη μας δασκάλα κωφών που προσπάθησε –όπως η ίδια σημειώνει–να αναμετρηθεί προς τις πρωτοπόρες μορφές που κυριαρχούν στις σελίδες ενός χρονικού «προς τα θεοκίνητα έργα τους και τα ανδρεία κατορθώµατά τους που πάντως στάθηκε πολύ δύσκολο να περικλειστούν σε ανθρώπινες λέξεις. Δεν το έκανα για να αποδώσω σ’ αυτές τις μορφές εγκώµιο τιµής και δόξας. Το έκανα για να τις προβάλω. Να γίνουν για όλους εµάς ορόσηµα και δείκτες πορείας, να ακτινοβολούν και να φωτίζουν, να χειραγωγούν και να παρηγoρoύν ψυχές, µέσα στη σύγχρονη εγωκεντρική κοινωνία, της μοναξιάς και της παρακµής». Το έργο προλογίζει ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυµος.

image

Δευτέρα 16/11

Καρναβάλι των Παιδιών

«Σπόροι εκπέμπουν… σήμα κινδύνου»

έναρξη του Καρναβαλικού Εργαστηρίου των Παιδιών

Από τις πιο ενδιαφέρουσες και ελπιδοφόρες δράσεις του θεσμού, το Καρναβάλι των Παιδιών έχει καταξιωθεί στη συνείδηση των Πατρινών. Υπόσχεται και φέτος πολλές εκπλήξεις και δυνατές συγκινήσεις που θα συνεπάρουν τους μικρούς και μεγάλους φίλους του μέσα από τις καρναβαλουπόλεις, τις παραστάσεις και τις ποικίλες εκδηλώσεις του, με κορύφωση τη Μεγάλη Παρέλαση των Παιδιών την Κυριακή 7 Φεβρουαρίου 2010.

Το φετινό θέμα του Καρναβαλιού των Παιδιών, το οποίο διοργανώνουν η αντιδημαρχία Πολιτισμού του δήμου Πατρέων και η ΔΕΠΑΠ, έχει σχέση με το περιβάλλον και τίτλος του είναι «Σπόροι εκπέμπουν… σήμα κινδύνου».

Οι δράσεις αρχίζουν τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου με την έναρξη του Καρναβαλικού Εργαστηρίου των Παιδιών, που πραγματοποιείται για έβδομη συνεχόμενη χρονιά φέτος σε σχολεία της πόλης και της ευρύτερης περιοχής. Πρόκειται για μία από τις πιο δημιουργικές ενότητες του Καρναβαλιού των Παιδιών, με ενεργή συμμετοχή, ομαδική δουλειά και πολλή φαντασία. Συμμετέχουν μαθητές από δημοτικά σχολεία (14ο, 24ο, 42o, 43ο, 44ο, 45ο, 46ο, 55ο Δημοτικά Πατρών, Σαραβαλίου, 1ο Οβρυάς, Βραχνεΐκων και Φαρρών) και γυμνάσια (2ο, 4ο, 5ο, 7ο, 13ο, 17ο Γυμνάσια Πατρών, Γυμνάσιο Δεμενίκων, 2ο Γυμνάσιο Παραλίας, ΤΕΕ Ειδικής Αγωγής Πάτρας).

Περιλαμβάνει εργαστήρια τοιχογραφίας-γκράφιτι σε χώρους που τα σχολεία διαθέτουν (εξωτερικοί τοίχοι, γυμναστήρια, αίθουσες εκδηλώσεων, αίθουσες μαθημάτων). Στόχος της δράσης είναι να εκφραστούν οι μαθητές με χαρούμενες εικόνες, με πολλά χρώματα και οικολογικά μηνύματα, στους χώρους που δρουν καθημερινά καθ’ όλη την διάρκεια της χρονιάς.

Οι εικαστικοί που θα πραγματοποιήσουν τα εργαστήρια στα δημοτικά σχολεία είναι οι Διονύσης Παντελής και Γεράσιμος Κυριακόπουλος και η ομάδα graffiti «Urban Colors», που θα συνεργαστεί με τα γυμνάσια, αποτελείται από τους Βασίλη Μανθόπουλο, Γιάννη Ευθυμίου, Γιώργο Μπεκρή.

Σεμινάριο

Συμπόσιο Ποίησης

Ανδρέας Εμπειρίκος

Συνεδριακό ΑΕΙ, 20.00

Συνεχίζονται τα σεμινάρια που διοργανώνει το Συμπόσιο Ποίησης σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών. Στο σεμινάριο αυτό ο Σάββας Μιχαήλ θα παρουσιάσει τον ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ. Ώρα έναρξης: 20.00. Η συμμετοχή είναι ελεύθερη. Πληροφορίες στο τηλ.: 2610 969890.

Ο ποιητής, ο θεωρητικός του υπερρεαλισμού, ο ψυχαναλυτής και ο φωτογράφος Ανδρέας Εμπειρίκος δεν είναι μια εύκολη περίπτωση ανθρώπου για να τον καταλάβεις. Ούτε και τότε, που δεν βρήκε πολλή κατανόηση, ούτε και τώρα. Βρίσκεται ακόμη και σήμερα σε μια ιλλιγιώδη πορεία, εν μέρει μοναχική, και σίγουρα τρομακτική για τα απλά μυαλά, για τα επιφανειακά συναισθήματα, για την πεπατημένη μη φιλοσοφημένη καθημερινότητά μας.

Βιογραφικό Σημείωμα

ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ (1901-1975)
Ο Ανδρέας Εμπειρίκος γεννήθηκε στη Μπραΐλα της Ρουμανίας γιος του εφοπλιστή και πολιτικού Λεωνίδα Εμπειρίκου από την Άνδρο και της ρωσικής καταγωγής Στεφανίας Κυδωνιέως. Από το 1902 ως το 1908 έζησε στη Σύρο. Το 1908 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα, όπου ο πατέρας του ίδρυσε την Εθνική Ατμοπλοΐα Ελλάδος, ενώ διατηρούσε επαφή με τη Ρωσία ως το 1914. Τέλειωσε το Γυμνάσιο στην Αθήνα και υπηρέτησε στο Ναυτικό. Σπούδασε Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Λονδίνο και Οικονομικές Επιστήμες στην Ελβετία. Στο Λονδίνο έμεινε από το 1921 ως το 1925 εργαζόμενος παράλληλα με τις σπουδές του στις επιχειρήσεις της οικογένειάς του. Το 1926 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου μυήθηκε στην Ψυχανάλυση κοντά στο R.Laforgue, ήρθε σε επαφή με τις θεωρίες του Χέγκελ, του Μαρξ και του Έγκελς, γνωρίστηκε με τον Αντρέ Μπρετόν και μπήκε στον κύκλο των υπερρεαλιστών. Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα (1931) εργάστηκε στα ναυπηγεία Βασιλειάδη ως το 1935 (ταξίδεψε την περίοδο αυτή με ένα φορτηγό πλοίο του πατέρα του στα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας). Στην Αθήνα σχετίστηκε στενά με τους επίσης προσανατολισμένους προς τον υπερρεαλισμό ποιητές Ελύτη, Καλαμάρη και Εγγονόπουλο. Το 1935 ο Εμπειρίκος πραγματοποίησε την πρώτη διάλεξη για τον υπερρεαλισμό στην Ελλάδα στην αίθουσα Ατελιέ και με τον τίτλο Υπερρεαλισμός, μια νέα ποιητική Σχολή, ενώ οργάνωσε επίσης έκθεση με έργα υπερρεαλιστών ζωγράφων στο σπίτι του. Τον ίδιο χρόνο πρωτοεμφανίστηκε στο λογοτεχνικό χώρο από τις στήλες του περιοδικού Ελληνικά Γράμματα, όπου δημοσίευσε την ποιητική συλλογή Υψικάμινος. Ακολούθησαν συνεργασίες του στα περιοδικά Τετράδιο, Εποχές, Πάλι, Λωτός, Τραμ και Ηριδανός. Το 1954 εξέδωσε την Ενδοχώρα και ακολούθησαν τα Γραπτά ή Προσωπική Μυθολογία (1960), Αrgo (1967) και Ο Δρόμος (1974). Από το 1935 ως το 1951 ασχολήθηκε επαγγελματικά με την ψυχανάλυση και υπήρξε ιδρυτικό μέλος της πρώτης ελληνικής ψυχαναλυτικής ομάδας, η οποία έγινε δεκτή (1948-1949) από τη Γαλλική Ψυχαναλυτική Εταιρεία (ο Εμπειρίκος έγινε μέλος της το 1950). Το 1940 παντρεύτηκε τη Μάτση Χατζηλαζάρου, από την οποία πήρε διαζύγιο το 1946. Το 1941 υπηρέτησε στο αλβανικό μέτωπο για δύο μήνες, το 1944 συλλήφθηκε από την πολιτοφυλακή του ΕΑΜ και οδηγήθηκε ως όμηρος στην Κρώρα, από όπου κατάφερε τελικά να διαφύγει. Το 1947 παντρεύτηκε τη Βιβίκα Ζήση, με την οποία απέκτησε ένα γιο το Λεωνίδα. Κατά τη διάρκεια της ζωής του παρακολούθησε ψυχαναλυτικά συνέδρια στη Ζυρίχη και το Άμστερνταμ και έδωσε πολλές διαλέξεις. Το 1962 ταξίδεψε στη Ρωσία μαζί με τον Οδυσσέα Ελύτη και τον γιατρό Σπηλιόπουλο στη Ρωσία, μετά από πρόσκληση του συνδέσμου Ε.Σ.Σ.Δ. – Ελλάς. Πέθανε στην Κηφισιά το 1975 από καρκίνο του πνεύμονα. Ο Ανδρέας Εμπειρίκος στάθηκε ο εισηγητής του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα (με ορόσημο την Υψικάμινο) και ένας από τους πρώτους έλληνες ψυχαναλυτές. Έντονη επίδραση στη σκέψη του και τη γραφή του άσκησε η φροϋδική θεωρία, η οποία μαζί με τα υπερρεαλιστικά μηνύματα τον οδήγησε στο να υιοθετήσει μια γραφή που βασίζεται στον ελεύθερο συνειρμό και την άμεση έκφραση συναισθημάτων χωρίς τη διαμεσολάβηση της λογικής σκέψης ( τη λεγόμενη αυτόματη γραφή). Ένα μεγάλο μέρος του έργου του παρέμεινε ανέκδοτο ως το θάνατό του ενώ μέχρι σήμερα πολλά κείμενά του παραμένουν αδημοσίευτα ή αποσπασματικά δημοσιευμένα στον Τύπο.
1. Τα στοιχεία αντλήθηκαν από τα λήμματα Γιατρομανωλάκης Γιώργης, «Εμπειρίκος Ανδρέας», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985 και Βούρτσης Ιάκωβος Μ., «Χρονολόγιο Ανδρέα Λ.Εμπειρίκου (1901-1985)», Χάρτης17-18, 11/1985, σ.517-524.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία


• Αργυρίου Αλεξ., «Ανδρέας Εμπειρίκος: Ένας ποιητής του αυτοσχεδιασμού», Ηριδανός4, 2-3/1976 (τώρα και στον τόμο Διαδοχικές αναγνώσεις Ελλήνων υπερρεαλιστών,σ.89-114. Αθήνα, Γνώση, 1983).
• Αργυρίου Αλεξ., «Οι δυσκολίες ενός υπερρεαλιστή το σκληρό έτος 1935», Το Δέντρο1, 9-10/1979 (τώρα και στον τόμο Διαδοχικές αναγνώσεις Ελλήνων υπερρεαλιστών, σ.123-131. Αθήνα, Γνώση, 1983).
• Βαλαωρίτης Νάνος, Ανδρέας Εμπειρίκος. Αθήνα, 1989.
• Βούρτσης Ιάκωβος Μ., Βιβλιογραφία Ανδρέα Εμπειρίκου (1935-1984). Αθήνα, Ε.Λ.Ι.Α., 1984.
• Βουτουρής Παντελής, Η συνοχή του τοπίου – Εισαγωγή στην ποίηση του Ανδρέα Εμπειρίκου. Αθήνα, Καστανιώτης, 1997.
• Γιατρομανωλάκης Γιώργης, Ανδρέας Εμπειρίκος · Ο ποιητής του έρωτα και του πόνου. Αθήνα, Κέδρος, 1983.
• Γιατρομανωλάκης Γιώργης, «Εμπειρίκος Ανδρέας», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985.
• Δ[έλιος] Γ., «Α. Εμπειρίκου Υψικάμινος», Μακεδονικές Ημέρες8-9, 9-10/1935, σ.329-330.
• Δήτσα Μ., «Η παντάνασσα ορμή της ποιήσεως. Μικρή εισαγωγή στην ποίηση του Αντρέα Εμπειρίκου», Ο Πολίτης53, 8-9/1982, σ.259-282.
• Ελύτης Οδυσσέας, Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο. Αθήνα, Ύψιλον/βιβλίο, 1980.
• Ελύτης Οδυσσέας, «Το χρονικό μιας δεκαετίας», Ανοιχτά χαρτιά. Αθήνα, Ίκαρος, 1982.
• Θεμέλης Γ., Γύρω από τη σύγχρονη ελληνική ποίηση. Αθήνα, 1961.
• Θέμελης Γ., Η νεώτερη ποίησή μας. Αθήνα, 1963.
• Κακναβάτος Έκτωρ, «Αντρέας Εμπειρίκος (ένας ακραίος)», Χρονικό ’75, σ.80-83. Αθήνα, έκδοση του Καλλιτεχνικού Πνευματικού Κέντρου Ώρα, 1975.
• Κακναβάτος Έκτωρ, «Η άλλη όχθη του αντικειμένου», Διαβάζω40, 3/1981, σ.59-63.
• Κακναβάτος Έκτωρ, Για τον Μεγάλο Ανατολικό. Αθήνα, Άγρα, 1991.
• Καραντώνης Ανδρέας, «Ανδρέας Εμπειρίκος», Φυσιογνωμίες· Τόμος δεύτερος, σ.236-257. Αθήνα, Παπαδήμας, 1977.
• Κεχαγιόγλου Γιώργος, Ανδρέας Εμπειρίκος, «Αι λέξεις» · Μορφολογία του μύθου. Θεσσαλονίκη, 1987.
• Κεχαγιόγλου Γ., «Εις την οδόν των Φιλελλήνων» του Ανδρέα Εμπειρίκου · Μια ανάγνωση. Αθήνα, Πολύτοπο, 1984.
• Κεχαγιόγλου Γιώργος, «Ο Ανδρέας Εμπειρίκος ως προφήτης της όγδοης μέρας, ή περί αναγραμματισμών», Πόρφυρας74 (Κέρκυρα), 7-9/1995, σ.231-236.
• Κεχαγιόγλου Γ., «Ο Ανδρέας Εμπειρίκος ως προφήτης της όγδοης μέρας», Πορφύρας74 (Κέρκυρα), 7-9/1995, σ.231-236.
• Κουμανούδη Αγγελική, «Η διαδικασία της Αποκάλυψης και ο Θεός Παν στον Μεγάλο Ανατολικό του Α.Εμπειρίκου», Μολυβδοκονδυλοπελεκητής6, περ.Γ΄, 1998-1999, σ.152-168.
• Κριτσέφσκαγια Ευγενία, «Ταξίδι στα Κύθηρα · Αναφορά στο ποίημα Ες-Ες-Ες-Ερ Ρωσία του Ανδρέα Εμπειρίκου», Πλανόδιον24, 12/1996, σ.638-641.
• Μερακλής Μ., Η σύγχρονη ελληνική Λογοτεχνία (1945-1970). Αθήνα, 1973.
• Μιχαήλ Σάββας, Πλους και κατάπλους του Μεγάλου Ανατολικού. Αθήνα, Άγρα, 19;
• Μνήμη Ανδρέα Εμπειρίκου · Εκδηλώσεις στην Άνδρο (10-11/8/1985) για τα δέκα χρόνια από το θάνατό του. Αθήνα, 1985.
• Μότσιος Γιάννης, «Η ποιητική σύνθεση του Ανδρέα Εμπειρίκου Ες-Ες-Ες-Ερ-Ρωσία», Ελίτροχος13, Φθινόπωρο 1997, σ.92-97.
• Ντουνιά Χριστίνα, «Η παρουσία του Μπωντλαίρ στο έργο του Εμπειρίκου», Μολυβδοκονδυλοπελεκητής6, περ.Γ΄, 1998-1999, σ.142-151.
• Ουράνης Κώστας, «Σουρρεαλισμός», Νέα ΕστίαΙΖ΄, 1/6/1935, αρ.203, σ.540.
• Παπαγεωργίου – Βενετάς Αλ., «Αναμνήσεις από τον ψυχαναλυτή Ανδρέα Εμπειρίκο», Η λέξη101, 1-2/1991, σ.50-54.
• Πατρίκιος Τίτος, Κοινωνικές και πολιτικές αναφορές στην ποίηση του Εμπειρίκου. 1981.
• Bouchard Jacques, «Ο Ανδρέας Εμπειρίκος και η αυτόματη γραφή», Η λέξη135, 9-10/1996, σ.630-635.
• Saunier Guy, «Νεοπτόλεμος, ή Ο ποιητής ως κριτικός παρανοϊκός», Η λέξη101, 1-2/1991, σ.46-49.
Αφιερώματα περιοδικών
• Ηριδανός4, 2-3/1976.
• Το Δέντρο2, 9-10/1979, αρ.10.
• Η Λέξη10, 12/1981.
• Διαβάζω358, 12/1995, σ.169-201.
• Δελτίο Εταιρίας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας · Ιδρυτής Σχολή Μωραΐτη5 ,12/1981.
• Χάρτης17-18, 11/1985.
1. Για περισσότερα βιβλιογραφικά στοιχεία για τον Ανδρέα Εμπειρίκο βλ. Βούρτσης Ιάκωβος Μ., Βιβλιογραφία Ανδρέα Εμπειρίκου (1935-1984). Αθήνα, Ε.Λ.Ι.Α., 1984 και Κεχαγιόγλου Γιώργος, «Ο Ανδρέας Εμπειρίκος ως προφήτης της όγδοης μέρας, ή περί αναγραμματισμών», Πόρφυρας74, 7-9/1995, σ.231, σημ.2.

Εργογραφία

(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις) 1
Ι.Ποίηση
• Υψικάμινος. Αθήνα, Κασταλία, 1935.
• Ενδοχώρα · 1934-1937. Αθήνα, Το τετράδιο, 1945.
• Ρωμύλος και Ρώμος · ή Άνθρωποι εν πλω εις μητρικήν αγκάλην. Αθήνα, Το τετράδιο, 1947.
• Γραπτά · ή Προσωπική Μυθολογία. Αθήνα, Δίφρος, 1960.
• Ο δρόμος. Θεσσαλονίκη, Τραμ, 1974.
• Οκτάνα. Αθήνα, Ίκαρος, 1980.
• Αι γενεαί πάσαι ή Η σήμερον ως αύριον και ως χθες. Αθήνα, Άγρα, 1984.
• Ες Ες Ερ Ρωσία.
• Ζεμφύρα ή το μυστικόν της Πασιφάης. Αθήνα, Άγρα, 1998.
ΙΙ.Πεζογραφία
• Αργώ · ή Πλους αεροστάτου · Υψικάμινος · επιμέλεια Δημήτρης Καλοκύρης. Αθήνα, Ύψιλον, 1980.
• Ο Μέγας Ανατολικός1-8· Φιλολογική επιμέλεια Γιώργης Γιατρομανωλάκης. Αθήνα, Άγρα, 1990-1992.
ΙΙΙ.Μεταφράσεις
• Πάμπλο Πικάσσο, Τα τέσσερα κοριτσάκια · Θεατρικό έργο σε έξι πράξεις. Αθήνα, Άγρα, 1979.
ΙV. Συγκεντρωτικές εκδόσεις
• Ποιήματα. Αθήνα, Γαλαξίας, 1962 (Βιβλιοθήκη ελλήνων και ξένων συγγραφέων) 1. Για αναλυτικότερα εργογραφικά στοιχεία για τον Ανδρέα Εμπειρίκο, βλ. Βούρτσης Ιάκωβος Μ., Βιβλιογραφία Ανδρέα Εμπειρίκου (1935-1984). Αθήνα, Ε.Λ.Ι.Α., 1984.

Επιπλέον Πληροφορίες

Χειρόγραφα του λογοτέχνη υπάρχουν στο Γενικό Αρχείο του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου (Ε.Λ.Ι.Α.)

Βλ. www.embiricos2001.gr

Τόπος του Υπουργείου Πολιτισμού για τον ποιητή, στα πλαίσια της επετείου εκατό χρόνων από τη γέννησή του.

«Πρωτοκλήτεια 2009»

βραδιά- αφιέρωμα στην Πατρινή

συνθέτρια ορατορίων Ελένη Οικονομοπούλου

Απόλλων, 19.00

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Πρωτοκλήτεια 2009», που διοργανώνει η Ιερά Μητρόπολη Πατρών σε συνεργασία με την Αντιδημαρχία Πολιτισμού του Δήμου Πατρέων και ο Φυσιολατρικός Σύνδεσμος Πατρών, στις 7μ.μ. στο Δημοτικό Θέατρο «Απόλλων» θα πραγματοποιηθεί μουσική βραδιά- αφιέρωμα στην Πατρινή συνθέτρια ορατορίων Ελένη Οικονομοπούλου.

Η Ελένη Οικονομοπούλου, που γεννήθηκε το 1912 στην Πάτρα και πέθανε το 1999 στην Αθήνα, ήταν Ελληνίδα μουσικοσυνθέτιδα. Καταγόταν από οικογένεια οπλαρχηγών του 1821. Φοίτησε στο Σχολείο των Ουρσουλινών Ναυπλίου και έπειτα στο Αρσάκειο Πατρών. Μουσική σπούδασε στο Ωδείο Πατρών και μετά στο Ωδείο Αθηνών. Υπήρξε μαθήτρια του Κωνσταντίνου Κυδωνιάτη. Δίδαξε για λίγα χρόνια στα Ωδεία Πατρών και Αιγίου. Ταυτόχρονα ωστόσο μεγάλωνε η επιθυμία της να αφοσιωθεί στο Θεό. Εντάχθηκε έτσι στη γυναικεία Αδελφότητα «Ευσέβεια» σχεδόν αμέσως μετά την ίδρυσή της το 1938. Στον ελληνοϊταλικό πόλεμο υπηρέτησε ως εθελόντρια νοσοκόμος, ενώ κατά τα Δεκεμβριανά τραυματίστηκε από θραύσμα όλμου.

Το 1946 κλήθηκε να καλύψει τη μουσική σελίδα στο νεοεκδοθέν τότε περιοδικό «Η Ζωή του Παιδιού». Κάπως έτσι άρχισε η μουσική της δημιουργία, με παιδικά τραγούδια που αργότερα εκδόθηκαν σε 3 συλλογές και ηχογραφήθηκαν σε δίσκους και κασέτες. Μετά αποφάσισε να συνθέσει ένα ορατόριο, είδος παρθένο ως τότε για τους `Ελληνες συνθέτες. Το αποτέλεσμα ήταν το ορατόριο «Ο Κοινωνικός» (1949), σε στίχους του ποιητή Γ. Βερίτη. Στην υπόλοιπη ζωή της, η Οικονομοπούλου θα επιστρέψει στο είδος συνθέτοντας δύο ακόμα ορατόρια: «Θεοφάνεια» (1963) σε στίχους Πόπης Μανωλοπούλου και «`Αγιος Ανδρέας» ή «Ανδρέας ο Πρωτόκλητος» (1974) σε στίχους Φανής Παπαγεωργίου, ενώ το ορατόριο «Γολγοθάς» έμεινε ημιτελές. Τα τρία ολοκληρωμένα ορατόρια έχουν ενορχηστρωθεί από τον Κ. Κυδωνιάτη. Συνέθεσε επίσης τραγούδια και πλήθος έργων για χορωδία και πιάνο. Η Οικονομοπούλου ίδρυσε (1943) και οργάνωσε και γυναικεία χορωδία, που έφθασε να έχει 80 μέλη. Με τη χορωδία αυτή εμφανίσθηκε όχι μόνο στην Αθήνα, αλλά και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας, από την Πάτρα μέχρι και τη Θεσσαλονίκη.

Πρόκειται για την χορωδία της αδελφότητας «Ευσέβεια» με την οποία παρουσίαζε τραγούδια της και έπαιζε και πιάνο. Μαζί παρουσίαζε θρησκευτικά τραγούδια, καθώς και τραγούδια άλλων συνθετών.

Η μουσική της είναι συντηρητική δυτικότροπη. Για το έργο της ο μαέστρος Αντώνης Κοντογεωργίου γράφει: «Η μελωδική της ευρηματικότητα είναι αξιοσημείωτη στην καθαρότητά της, η αρμονική γλώσσα ντύνει αβίαστα και πολύ άδολα το μελωδικό υλικό. Υπήρξε η πρώτη Ελληνίδα μουσικός που συνέθεσε μεγάλα ορατόρια με ότ,ι αυτό προ»υποθέτει από πλευράς κατάρτισης και αξιοσύνης». Και η Σοφία Σπανούδη σημειώνει: «κάποιες στιγμές διακατέχεται από μπετοβενικής συλλήψεως έμπνευση».

Ως προς τον άνθρωπο Ελένη Οικονομοπούλου, αξιοσημείωτα είναι τα λόγια του Κωστή Στεφανόπουλου, οικογενειακού φίλου των Οικονομοπουλαίων: «Τι να πω εγώ για την Ελένη, που αγαπούσα τόσο πολύ! Είχε μια γλυκύτητα που νομίζω ότι την έχουν όλοι οι άνθρωποι που ζουν πνευματική ζωή.»

Την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου θα γίνει στο Δημοτικό Θέατρο, συναυλία μπαρόκ μουσικής με τη χορωδία του Δημοτικού Ωδείου. Την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθούν στη Δημοτική Πινακοθήκη τα εγκαίνια της έκθεσης Αχαϊκού Ορθοδόξου Εκκλησιαστικού Βιβλίου και η παρουσίαση της σχετικής έκδοσης.

Κινηματογραφική Λέσχη

«La regle du jeu – Ο κανόνας του παιχνιδιού»

Ster Cinemas – Veso Mare, 20.15, 22.30

Τετάρτη 18/11

Διάλεξη

Ευτύχη Μπιτσάκη

«Φιλοσοφικές συνέπειες της σύγχρονης Φυσικής»

Συνεδριακό ΑΕΙ, 12.00

Διάλεξη του Ευτύχη Μπιτσάκη, Ομότιμου Καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, με θέμα «Φιλοσοφικές συνέπειες της σύγχρονης Φυσικής». Η διάλεξη διοργανώνεται από την Πρυτανεία και το Τμ. Μαθηματικών του Πανεπιστημίου μας και η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό. Ώρα έναρξης: 12.00 μ. Πληροφορίες στο τηλ.: 2610-997.402.

Πέμπτη 19/11

ΚΑ΄ κύκλος των Σεμιναρίων ΙστορικοΦιλοσοφικού Λόγου

Απόστολος Πιερρής

«Ελληνισμός και το Κεντρικό Σύστημα της Ιστορίας»

Μεγάρο Λόγου και Τέχνης, 20.00

Ο ΚΑ΄ κύκλος των Σεμιναρίων ΙστορικοΦιλοσοφικού Λόγου που διοργανώνει ο διευθυντής του Ινστιτούτου Φιλοσοφικών Ερευνών Απόστολος Πιερρής είναι αφιερωμένος στην προβληματική: «Το μέλλον του παρελθόντος : Ιστορία και Ελληνισμός».

Απόψε στις 8.30 θα γίνει το πρώτο από τα σεμινάρια, τα οποία πραγματοποιούνται στην Αίθουσα Διαλέξεων του Μεγάρου Λόγου και Τέχνης, στην πλατεία Γεωργίου Α’, 2ος όροφος (σε συνεργασία με τη ΝΕΠΑ) με αντικείμενο «Novus Saeclorum Ordo: 21ος Αιώνας, Αμερικανικό Πεπρωμένο (Manifest Destiny) και η Ανανέωση της Ανθρωπότητας».

Ο γνωστός Πατρινός φιλόσοφος με αφορμή την έναρξη του νέου κύκλου σεμιναρίων μίλησε σε συνέντευξη Τύπου για τη διεθνή κρίση και το Νεοελληνικό τέλμα, την τελική αποσάθρωση του Νεοελληνικού φαινομένου, αλλά και την ελπίδα της αναγκαιότητας. Όπως επεσήμανε η φιλοσοφία –με την κλασική παράδοση– διευκολύνει την προσέγγιση της πραγματικότητας. Ο αρχαίος λόγος ως τρόπος σκέψης δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται «μουσειακά» αλλά ως λειτουργικό εργαλείο για το χειρισμό της πραγματικότητας αλλά και για χρήσιμες προβλέψεις που επαληθεύονται. Έτσι και στην περίπτωσή μας δίνει τη δυνατότητα «για μια ολοκληρωμένη θεώρηση στις αλληλουχίες των πραγμάτων που φαίνονται μεταξύ τους πολύ διαφορετικά» για να καταλάβουμε καλύτερα την οικονομία, τις διεθνείς σχέσεις, τη στρατηγική, τη θρησκευτική συνείδηση και την ηθική τάξη. Άλλωστε κάποτε φάνταζε αστείος και γραφικός όποιος μιλούσε για τη βαθύτατη κρίση του Ελληνισμού, για τη διάλυση του νεοελληνικού φαινομένου, για προβλήματα που υπάρχουν από τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους.

Στην αποψινή συνάντηση αφορμή θα δώσει η φράση του Βιργιλίου που αποτυπώνεται πάνω στο αμερικάνικο δολάριο, καθώς η ανθρωπότητα «βαραίνει» είτε πολιτιστικά είτε από θεσμούς που εκπλήρωσαν το ρόλο τους και αποσαρθρώνονται με αποτέλεσμα την αναγκαιότητα της ανανέωσης.

Την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, θα μιλήσει για το ουσιαστικό πρόβλημα, με θέμα: «Ελληνισμός και το Κεντρικό Σύστημα της Ιστορίας». Πρόκειται για έναν παράγοντα που καθόρισε την πορεία των πραγμάτων και παίζει ρόλο στις εξελίξεις.

Την Πέμπτη 26 Νοεμβρίου, θα γίνει το σεμινάριο με θέμα «Η Νέα Περιφέρεια της Παγκοσμιοποίησης: Το Βάρος της Άπω Ανατολής», τον μοναδικό νέο παράγοντα καθοριστικής σημασίας στο κεντρικό σύστημα της Ιστορίας.

Την Πέμπτη 3 Δεκεμβρίου, θα βρεθεί στο επίκεντρο του προβληματισμού η «Γεωπολιτική Διαχρονική Πύκνωση: Το Πολυδύναμο Βαλκανομικρασιατικό Πεδίο». Την ανάλυση είχε αρχίσει ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, αναδεικνύοντας τη σημασία της έγκαιρης διατύπωσης σωστών θεωριών για το «χώρο».

Την Πέμπτη 10 Δεκεμβρίου, θα αναλυθεί ο Νεοελληνισμός: Ένα Παραμόρφωμα» καθώς δεν έχει αποκτήσει συνοχή, συνέπεια ούτε ενσωμάτωσε τις ιστορικές εξελίξεις. Πρόκειται για ένα λάθος από την αρχή, ένα βαθύ πρόβλημα που αν δεν αντιμετωπιστεί, δεν θα είναι αρκετές οι μικροδιευθετήσεις.

Τέλος, την Πέμπτη 17 Δεκεμβρίου, θα γίνει λόγος για την «Ελλάδα στον 21ο αιώνα: Failed State ή Αναγέννηση;». Είναι το πρόβλημα που μας αφορά άμεσα, για το μέλλον αυτού του τόπου με την ανάδειξη της αναγκαιότητας μιας ριζοσπαστικής ανακαίνισης που θα ταράξει συνθέμελα το οικοδόμημα.

/////////////////////////////////////

Έκθεση ζωγραφικής

ΚΙΘΑΡΕΣ

ΑΓΓΕΛΑ ΜΑΥΡΟΕΙΔΗ

Η αίθουσα τέχνης ΠΑΛΙΣΣΑΝΔΡΟΣ παρουσιάζει στην πρώτη ατομική της έκθεση την Αγγέλα Μαυροειδή στον Πολυχώρο Πολιτισμού και Ψυχαγωγίας ΙΝΤΕΑΛ.

Διάρκεια έκθεσης έως Κυριακή 10 Ιανουαρίου 2010.

Είσοδος ελεύθερη.

ΚΙΘΑΡΕΣ

‘‘ Όλοι με ρωτούν: Γιατί κιθάρες; ’’

Κι εγώ απαντώ….Κιθάρες γιατί….στα όνειρα συμβολίζουν τον ερχομό του απόλυτου έρωτα! Έρωτας γιατί….είναι η κινητήρια δύναμη που ωθεί στη δημιουργία και στη ζωή. Είναι το χρώμα μέσα στο μαύρο και το άσπρο.

Δεν είναι το ‘ίσως’

Δεν είναι το ‘περίπου’

Δεν είναι το ‘μέτριο’

Είναι τα ‘πάντα’

Είναι η στιγμή που κρατάει αιώνια. Είναι ο Θεός που κάνει την όμορφη ψυχή αθάνατη και την ταξιδεύει στην ευδαιμονία.

Είναι η μοναδική αλήθεια που δίνει νόημα στη ζωή και που μπορεί να την κάνει μαγευτική, ακόμα κι όταν επικρατεί χάος!

Κι εγώ, απλά πιστεύω στον έρωτα! Σ’ αυτόν τον άτακτο, φτερωτό Θεό!

Εσείς;

Αγγέλα Μαυροειδή.

Η Αγγέλα Μαυροειδή γεννημένη στην Πάτρα, έχοντας παρακολουθήσει για 4 χρόνια μαθήματα ζωγραφικής, αρχικά με δασκάλα τη ζωγράφο Μάγδα Κουλούσου – Ραφτοπούλου και στη συνέχεια, για δύο χρόνια ελεύθερο σχέδιο με την Κατίνα Σταθακοπούλου, αποφάσισε να συνεχίσει της σπουδές της στη σχολή Βελουδάκη (Αθήνα), όπου και αποφοίτησε σαν fashion designer.

Αφού περιηγήθηκε για χρόνια στο χώρο της μόδας – σχεδιάζοντας ρούχα και αποκτώντας το δικό της Atelier με δικές της δημιουργίες – πρόσφατα επέστρεψε στην πρώτη της αγάπη, τη ζωγραφική και το κολάζ.

Το Γαλλικό Ινστιτούτο Πατρών – Μορφωτικό Τμήμα της Γαλλικής Πρεσβείας σας προσκαλεί στην εκδήλωση Πολιτισμού της Επιστήμης, με ομιλητή τον Καθηγητή του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, κ. Σπύρο Ευστ. Τζαμαρία, και θέμα:

Ο Επιστημονικός Πολιτισμός την 3η Χιλιετία

Ο ομιλητής θα συζητήσει τη σχέση πολιτισμού και επιστήμης, αναφερόμενος σε διαφορές μεταξύ Τεχνολογικού και Επιστημονικού Πολιτισμού ιδιαίτερα όσον αφορά στη διαμόρφωση «κοινωνικής συνείδησης». Θα αναφερθεί σε αντιλήψεις που αναδείχθηκαν, στο εγγύς παρελθόν, σε καθιερωμένα πρότυπα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, επιχειρώντας να αναδείξει τη σχέση τους με την παραγωγή νέας γνώσης, την διαχείριση της τεχνολογίας και του περιβάλλοντος. Θα εξετάσει τον ρόλο που επιφυλάσσει η κοινωνιολογία της «παγκοσμιοποίησης των αγορών» στην επιστήμη και θα επισημάνει την απάντηση που προσφέρει ο πολιτισμός της «παγκόσμιας επιστήμης». Θα αντλήσει από τα σύγχρονα επιστημονικά επιτεύγματα και την πολιτισμική επιρροή της επιστήμης (παιδεία- εκπαίδευση – συμμετοχή στη νέα γνώση) για να επιχειρηματολογήσει ότι πράγματι η «πράσινη ανάπτυξη» αποτελεί τον μόνο γνωστό δρόμο επιστροφής μας στην πορεία προς το μέλλον.

Την διάλεξη θα ακολουθήσει συζήτηση που θα συντονίσει ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών, κ. Σπύρος Πνευματικός.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2009 και ώρα 19.00, στην αίθουσα διαλέξεων του Γαλλικού Ινστιτούτου, Φιλοποίμενος 54 στην Πάτρα.

Το Γαλλικό Ινστιτούτο θα έχει την χαρά, μετά το πέρας της εκδήλωσης, να σας δεξιωθεί υποδεχόμενοι, παραδοσιακά, το Beaujolais Nouveau.

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΥΠΟΚΡΙΤΙΚΗΣ

Θέμα: ¨Χτίζοντας έναν ρόλο¨

Εμψυχώτρια: Τζωρτζίνα Κακουδάκη, ηθοποιός-θεατρολόγος

Σύνολο ωρών: 12

Χώρος διεξαγωγής σεμιναρίου: Ξενοδοχείο Βυζαντινό

(Ρ.Φεραίου 106 & Ασκληπιού) Αίθουσα ημιώροφου

Στο εργαστήριο θα ασχοληθούμε με τις βασικές αρχές της υποκριτικής μέσα από τα διάφορα θεατρικά συστήματα. Έμφαση θα δοθεί στον τρόπο που κατασκευάζουμε έναν ρόλο, στους τρόπους αξιοποίησης των σκηνικών αντικειμένων, την εισαγωγή εννοιών στη σκηνή και στην επινόηση του σκηνικού μας εαυτού. Επίσης θα δοθεί ιδιαίτερη σημασία στους τρόπους δημιουργίας σκηνικού ύφους και υποκριτικού στυλ.

Απευθύνεται σε ενήλικους που τους ενδιαφέρει το θέατρο και έχουν την διάθεση να πειραματιστούν πάνω στις εκδοχές του θεατρικού φαινομένου. Τα θέματα του εργαστηρίου, πέρα από την προσωπική ανάπτυξη και ψυχαγωγία, μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο στην διαδικασία προετοιμασίας ενός έργου σε μια θεατρική ομάδα όσο και στην τάξη, ως αφορμή για την διδασκαλία της θεατρικής αγωγής.

Οι συμμετέχοντες καλούνται να φορούν άνετα ρούχα και κάλτσες.

Σάββατο 12 Δεκεμβρίου 11.00- 14.00 και 17.00- 20.00

Κυριακή 13 Δεκεμβρίου 11.00- 14.00 και 16.00- 19.00

Κόστος συμμετοχής: 60ευρώ

Για θεατρολόγους, μέλη του Δικτύου για το θέατρο στην εκπαίδευση και

Φοιτητές: 50ευρώ

Στο τέλος του σεμιναρίου θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής

Τζωρτζίνα Κακουδάκη: Θεατρολόγος και ηθοποιός. Απόφοιτη του προπτυχιακού και μεταπτυχιακού τμήματος Θεατρικών Σπουδών Αθήνας και υποψήφια διδάκτωρ στο ίδιο τμήμα. Διδάσκει σε δραματικές σχολές (Θέατρο Εμπρός, Πρώτη Πράξη, Ωδείο Αθηνών, Πράξη Επτά κ.α.).

Έχει ασχοληθεί θεωρητικά και πρακτικά με το θέατρο και έχει διδάξει σε πλήθος σεμινάρια αρχές υποκριτικής, devised θέατρο, επινοητική γραφή και θεατρική εμψύχωση. Παίζει στο θέατρο και τον κινηματογράφο από το 1993 και συνεργάζεται ως δραματουργός σε παραστάσεις θεάτρου και χορού από το 2000. Τα τελευταία δύο χρόνια σκηνοθετεί παραστάσεις με έμφαση στην αξιοποίηση του βιωματικού υλικού των ερμηνευτών και την δημιουργία εναλλακτικής φόρμας για την αισθητική της παράστασης.

Πληροφορίες- Δηλώσεις συμμετοχής: τηλ: 2610. 422 080, 6976.878104

Υπεύθυνη διεύθυνσης: Γιούλη Δούβου

e- mail: gioulidouvou@yahoo.gr

site: www.epidrasei.gr

Θέατρο

Θεατρική Σκηνή του Πολυχώρου «Πολιτεία»

«Η Πεντάμορφη και το Τέρας»

Το αξιολάτρευτο παραμύθι «Η Πεντάμορφη και το Τέρας», δοσμένο μέσα από την αναμφισβήτητου κύρους καλλιτεχνική ματιά της Ξένιας Καλογεροπούλου και του Θωμά Μοσχόπουλου, θα δεσπόσει στο καλλιτεχνικό μας πρόγραμμα από τώρα μέχρι και το τέλος Μαρτίου 2010.

Η σωρεία των παιδαγωγικών μηνυμάτων και των αξιών που παρελαύνουν μέσα στο έργο, εμπλέκεται αρμονικά και στιβαρά με τους ρυθμούς της περιπέτειας και της φαντασίας.

Ο αλτρουισμός και η καθαρή σκέψη της Πεντάμορφης στέκεται αντίκρυ στην ιδιοτέλεια και την πονηριά των αδελφών της.

Η αναμέτρηση της πεντάμορφης με το τέρας ουσιαστικά είναι η αναμέτρηση ανάμεσα στο είναι και το φαίνεσθαι, ανάμεσα στην εξωτερική και την εσωτερική ομορφιά ή ασχήμια. Μόνο το βαθύ συνειδητό αίσθημα αυτοθυσίας και αγάπης μπορεί να μεταμορφώσει τη ζωή μας, να την ομορφύνει, να λύσει τα … μάγια της τερατομορφίας.

Η παράστασή μας φωτίζει βήμα-βήμα την εξέλιξη της ζωής των επτά ηρώων, τους χαρακτήρες τους, τη διαπλοκή τους, την ενορχηστρωμένη συμμετοχή τους στη δράση και στη λύση του έργου.

Για μας δεν υπάρχουν καλοί και κακοί ήρωες και δεν έχει σκηνοθετηθεί με τέτοια ματιά η παράσταση. Για μας υπάρχουν διαφορετικοί ανθρώπινοι χαρακτήρες, με άλλη φιλοσοφία ζωής και άλλη αντιμετώπιση της καθημερινότητας.

Στο σύνθετο σταυρόλεξο …της ζωής είμαστε όλοι απαραίτητοι, όλοι ολοκληρώνουμε το …παζλ της εικόνας του κόσμου.

Με γνώμονα την αξιοποίηση κατά προτεραιότητα, του τοπικού καλλιτεχνικού δυναμικού, σας ενημερώνουμε ότι: Τη σκηνοθεσία και τα video της παράστασης υπογράφει ο Διονύσης Βούλτσος, τη μουσική ο Γιώργης Χριστοδούλου, τους φωτισμούς ο Νίκος Σωτηρόπουλος, τα σκηνικά ο Neritan Delibashi , τα κοστούμια η Αθηνά Μακρυγιάννη, τις χορογραφίες η Λίλα Μιαούλη, τις μάσκες ο Βασίλης Λιακόπουλος με τη Χριστίνα Παπαζαχαροπούλου και βοηθός σκηνοθέτη είναι η Κατερίνα Τασσύ.

Η διανομή των ρόλων της παράστασης έχει ως εξής:

Στέλιος Σοφός Κορνήλιος (στο ρόλο του πατέρα)

Λίλα Μιαούλη Νένα(στο ρόλο της παραμάνας)

Μάριος Ντερντές ναυτικός

Μαρία Γκλαβά Άννα (πεντάμορφη)

Εύη Κουλαμά Ρωξάνη (αδελφή της)

Πέννυ Ζήκου Φλώρα (αδελφή της)

Γεράσιμος Ντάβαρης Τέρας

Από τις 15 Νοεμβρίου μάλιστα και μέχρι τις γιορτές, θα δίνονται δύο παραστάσεις κάθε Κυριακή, στις 11.30 το πρωί και στις 5.30 το απόγευμα.

Επίσης τις καθημερινές, θα δίνονται οργανωμένες πρωινές παραστάσεις για τα σχολεία.

Το αδιάλειπτο ενδιαφέρον μας για την άρτια ψυχαγωγική κάλυψη των παιδιών μας καθρεφτίζεται στη καλλιτεχνική επιλογή του έργου και των συντελεστών της παράστασης.

Το εισιτήριο της παράστασης είναι όπως και πέρυσι 10 ευρώ και είναι κοινό για μικρούς και μεγάλους θεατές.

Για οποιαδήποτε περαιτέρω πληροφορία και κρατήσεις θέσεων στα τηλέφωνα:

2610 342 200 και 2610 312 079.

Κάθε Τρίτη

ΒΡΑΔΙΕΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΕΝΤΕΧΝΟΥ

ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ

στο «μακάμι»

Πρόκειται για μια σύμπραξη επτά μουσικών από την πόλη της Πάτρας, με στόχο την παρουσίαση σημαντικών δημιουργιών από το χώρο του σύγχρονου έντεχνου τραγουδιού που δεν ακούει κανείς συχνά σε ζωντανά μουσικά δρώμενα. Το μουσικό αυτό σχήμα θα εμφανίζεται και φέτος στο μακάμι [πρώην σκέντζος] από τις 3 Νοεμβρίου και κάθε Τρίτη (ώρα έναρξης:23.00/είσοδος ελεύθερη), και εντάσσεται στο εβδομαδιαίο πρόγραμμα του χώρου.

Ο τίτλος των βραδιών αυτών περιέχει τον όρο σύγχρονο γιατί αναφέρεται σε σχετικά πρόσφατες δημιουργίες του έντεχνου τραγουδιού (αρχές της δεκαετίας του ’90 μέχρι και σήμερα), ενώ δε θα λείψουν και αναφορές σε σημαντικά τραγούδια του είδους από προγενέστερες περιόδους.

Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων, τραγούδια δημιουργών και σχημάτων όπως είναι ο Ορφέας Περίδης, ο Μίλτος Πασχαλίδης, οι Συνήθεις Ύποπτοι, οι Χαΐνηδες κ.α., με ιδιαίτερη έμφαση στους πλέον χαρακτηριστικούς εκπροσώπους του είδους, το Θανάση Παπακωνσταντίνου και το Σωκράτη Μάλαμα, από τους οποίους θα ακουστούν κομμάτια από προσωπικές τους δουλειές αλλά και από τις συνεργασίες τους με τη Μελίνα Κανά, τη Λιζέτα Καλημέρη κ.α.

Οι συντελεστές του προγράμματος είναι οι εξής:

Πάνος Καββαθάς: κιθάρα, τραγούδι

Γιώργος Δορλής: μπουζούκι

Γιάννης Παναγιωτόπουλος: πολίτικη λύρα, τραγούδι

Γιάννης Τσεντούρος: κρουστά

Σπύρος Δελέγκος: μαντολίνο, μπαγλαμάς, λάφτα

Νατάσα Κατσαρά: τραγούδι

Νίκος Αβραντινής: κόντρα-μπάσο

μακάμι

Π.Π. Γερμανού 111, Άνω Πόλη Πάτρας

Πληροφορίες – Κρατήσεις : Τηλ. 2610.274.042

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s