“Αιρετική” τοποθέτηση για το θέμα της καλλιτεχνικής διευθύντριας του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας Λυδίας Κονιόρδου και με αφορμή αυτό.

του Γιάννη Καραμπίτσου


Αλλά τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. ως θεσμός ή πρέπει να υπηρετήσουν τον λόγο και τον στόχο για τον οποίο δημιουργήθηκαν, που δεν άλλος από την ουσιαστική πολιτιστική αποκέντρωση που θα δημιουργήσει στις τοπικές κοινωνίες φυτώρια καλλιτεχνών και καλλιεργημένους θεατές, η δεν έχει κανένα νόημα η ύπαρξή τους.

image


Αν και το θέμα σηκώνει πολύ συζήτηση θα παρουσιάσω κάποιες πτυχές του εν συντομία. Δεν χωρά αμφιβολία ότι η επιλογή της Λυδίας Κονιόρδου από τις πολιτιστικές δημοτικές αρχές δεν ήταν αποτυχημένη. Αναγνωρισμένη καλλιτέχνης και με πείρα στα θέματα της θεατρικής παιδείας και των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ανέλαβε ένα δύσκολο έργο λόγω του μεγάλου χρέους και των αντίξοων όντως συνθηκών που επικρατούν στην Πάτρα όσον αφορά τα ζητήματα του θεάτρου και της Τέχνης γενικότερα.

Ο τρόπος που κινήθηκε όσον αφορά τις καλλιτεχνικές επιλογές παρόλο που κατά την άποψή μου δεν συνιστούσε ένα όραμα, στο μικρό χρονικό και όχι αρκετό διάστημα που είχε στην διάθεσή της (στην πορεία αν ολοκληρωνόταν το έργο της θα μπορούσε να σχηματιστεί το όραμά της) με βρίσκει σύμφωνο σε ένα μεγάλο βαθμό γιατί είχαν σαν κύριο κριτήριο την ποιότητα.  Δεν πήγαν πίσω καλλιτεχνκά το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας αλλά αντίθετα το προχώρησαν. Αν έπρεπε να παρθεί μια απόφαση έντιμη και δίκαιη για την Λυδία Κονιόρδου και την προσφορά της , για την πόλη, για την θεατρική καλλιέργεια και παιδεία των πολιτών αυτή θα ήταν η συνέχιση και ολοκλήρωση του έργου της μέσα σε μια τριετία τουλάχιστον.

Παρόλες τις προσωπικές αρχικές ενστάσεις για την αισθητική της Μήδειας του Ανατόλι Βασίλιεφ στηρίξαμε και μέσω των site μας όσο ελάχιστοι την παράσταση, τους συντελεστές της, την Λυδία Κονιόρδου, τον Ανατόλι Βασίλιεφ. Πολλές από αυτές τις ενστάσεις άρθηκαν στην πορεία, η παράσταση στο πέρασμα του χρόνου κέρδισε έδαφος μέσα μας. Παραμένει όμως μια καλοπροαίρετη ένσταση που είχαμε από την αρχή και δεν απαντήθηκε ακόμα.

Την αναφέρω γιατί σχετίζεται με το ζήτημα που συζητάμε. Αφού το χρέος ήταν τόσο μεγάλο και οι συνθήκες τόσο δύσκολες γιατί επιχειρήθηκε μια τέτοια παραγωγή έντονου πειραματικού χαρακτήρα σε πολλά σημεία της, που άφηνε να προβλεφτεί  η αρνητική αντίδραση του κοινού, με τόσο μεγάλο κόστος;

Το επιχείρημα καθίσταται ισχυρότερο από το γεγονός ότι η Λυδία Κονιόρδου δεν είχε διασφαλίσει από ότι φαίνεται την απρόσκοπτη λειτουργία του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. και δεν είχε εξασφαλίσει την παρουσία της για το ελάχιστο απαιτούμενο δυνατόν διάστημα δημιουργίας σταθερής υποδομής για αλλαγή της υπάρχουσας αρνητικής κατάστασης (της τριετίας που όπως προαναφέραμε δικαιούταν αναμφισβήτητα) αφού κάθε λίγο και λιγάκι οι πολιτιστικοί άρχοντες της πόλης αμφισβητούσαν και εμπόδιζαν το έργο της.  Μια το ίδιο ποιοτική επιλογή αλλά πολύ φθηνότερη και  βασισμένη περισσότερο στο τοπικό θεατρικό δυναμικό δεν θα οδηγούσε ενδεχόμενα τα πράγματα στα άκρα τους και θα δημιουργούσε μια διαφορετική, περισσότερο αισιόδοξη προοπτική για το μέλλον.

Με δύο κουβέντες και μιλώντας σταράτα όπως το συνηθίζουμε. Το να χρησιμοποιούνται ονόματα-ηθοποιοί από την Αθήνα κυρίως δεν είναι ίδιο μόνο του πατρινού ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. αλλά δεν δικαιολογεί τις κατευθύνσεις που επιλέγουν οι κάθε φορά καλλιτεχνικοί διευθυντές των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.  για την λειτουργία τους. Ένα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. πρώτο του μέλημα οφείλει να έχει την σύνδεση της θεατρικής τέχνης με την τοπική κοινωνία και τους πολιτιστικούς φορείς που την υπηρετούν. Αυτό μάλιστα με αξιοκρατική και ισότιμη μεταχείριση και προσέγγιση των φορέων αυτών. Η δημιουργία υποδομής για την ανάπτυξη ενός πατρινού θεάτρου φτιαγμένου σε ένα μεγάλο βαθμό από εντόπιους  καλλιτέχνες που μένουν ή διατηρούν την σύνδεσή τους με την πόλη.

Δεν μειώνουμε την ευθύνη της κεντρικής αλλά και της τοπικής εξουσίας η οποία παραμένει η μεγαλύτερη και σπουδαιότερη. Και που στην συγκεκριμένη συγκυρία αποδείχτηκε ανεπαρκής και αναποτελεσματική, χωρίς καμιά διάθεση να οδηγήσει τα πράγματα προς μια άλλη δημιουργική και ριζοσπαστική κατεύθυνση. Ούτε παραγνωρίζουμε ότι αυτή είναι υπαίτια σε μεγάλο βαθμό με τις πιέσεις για γνωστούς πιθανά και τηλεοπτικούς ηθοποιούς από την Αθήνα. Αλλά τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. ως θεσμός ή πρέπει να υπηρετήσουν τον λόγο και τον στόχο για τον οποίο δημιουργήθηκαν, που δεν άλλος από την ουσιαστική πολιτιστική αποκέντρωση που θα δημιουργήσει στις τοπικές κοινωνίες φυτώρια καλλιτεχνών και καλλιεργημένους θεατές, η δεν έχει κανένα νόημα η ύπαρξή τους.

Η Λυδία Κονιόρδου στο σχετικά μικρό διάστημα της παρουσίας της (20 μήνες)  έκανε κάποιες προσπάθειες  προς μια διαφορετική κατεύθυνση (διοργάνωση σεμιναρίων με όχι τελείως διαφανή κριτήρια και ξεκάθαρη στόχευση προς την δημιουργία υποδομής για την κατάκτηση από τους πολίτες της θεατρικής παιδείας και την  υλοποίηση ενός πατρινού θεάτρου και κάποια μικρά “επιλεκτικά¨ ανοίγματα σε πολιτιστικούς φορείς της πόλης).  Συνταγμένη με τις απόψεις, σε ένα μεγάλο βαθμό, των τοπικών πολιτιστικών αρχόντων που ακόμα και αν τους καταλογίσουμε καλές προθέσεις τους λείπει τελείως το όραμα και η γνώση και θέληση να το αναζητήσουν και υλοποιήσουν,  ήταν σίγουρη η κατάληξη του εγχειρήματος αφού χωρίς ουσιαστικές ρήξεις δεν μπορούν να αλλάξουν οι αντιδραστικές δομές.

Η κομφορμιστική, κατεστημένη, καθεστηκυία τάξη πραγμάτων που κυριαρχεί και αμείβει όσους την υπηρετούν αγόγγυστα, χωρίς καμιά κριτική διάθεση και “τιμωρεί” όσους επιδεικνύουν έστω και ίχνη αντικομφορμιστικής πρακτικής δεν “πολεμήθηκε” αποτελεσματικά από την Λυδία Κονιόρδου και πολλές φορές επιδοκιμάστηκε, έστω και εξ ανάγκης..

Η Λυδία Κονιόρδου δεν αξιοποίησε την ευκαιρία να προσεγγίσει  τις πνευματικές, πολιτιστικές δυνάμεις (σε αυτές και εγώ με τη σειρά μου, ευθαρσώς τοποθετώ την Καλλιτεχνική Διάδραση αλλά και την προσωπική μου παρουσία στην πόλη) που αγωνίζονται για την δημιουργία, ανάπτυξη, υλοποίηση και προώθηση ενός ριζοσπαστικού πολιτιστικού οράματος που επιχειρεί να στρέψει τα πολιτιστικά πράγματα και την ενασχόληση των πολιτών με αυτά σε άλλη ποιοτικότερη, δημιουργικότερη και ριζοσπαστικότερη κατεύθυνση.

Τα ευαίσθητα αντανακλαστικά των φιλότεχνων πολιτών σωστά λειτούργησαν στην περίπτωση της Λυδίας Κονιόρδου που χωρίς να είναι ελάττωμα βέβαια αποτελεί μια επώνυμη και αναγνωρισμένη καλλιτέχνη.

Όμως δεν λειτουργούν πάντα το ίδιο, όταν η επωνυμία και η διασημότητα δεν είναι μεγάλη, όταν οι εμπλεκόμενοι καλλιτέχνες επιδεικνύουν αντικομφορμιστική διάθεση και άσχετα με την πολιτιστική προσφορά τους που μπορεί να είναι μεγαλύτερη, διαρκέστερη και αποτελεσματικότερη από των διασήμων και που αντί για 2.000.000 € δεν χρησιμοποιούν ούτε ένα, πολλές φορές , αντίθετα βάζουν  και από την τσέπη τους.

Με αυτό δεν θέλουμε να υποστηρίξουμε, κάθε άλλο, ότι δεν χρειάζονται χρήματα για την επίτευξη κάποιων μακροχρόνιων στόχων δημιουργίας υποδομής που θα οδηγήσει στην κατάκτηση της καλλιτεχνικής παιδείας και καλλιέργειας από τους πολίτες. Απλά αυτά τα χρήματα δεν είναι ούτε τα χρήματα μιας σκηνής, ούτε ενός πλάνου θα έλεγα  της ταινίας που προτείνουμε σε σχέση με τις υπερπαραγωγές που παράγονται δίπλα μας με τα εκατομμύρια ευρώ και δεν μιλάω μόνο για την Πάτρα για να μην παρεξηγηθώ, που ίσως κάποια στιγμή δεν πρέπει να θεωρούμε την υλοποίησή τους αυτονόητη και να αναρωτηθούμε αν ο μόνος λόγος που παράγονται είναι έστω η αναζήτηση της καλλιτεχνικής επιτυχίας.

Και μια και ανέφερα καλλιτεχνική παιδεία, όσο και να τα εκτιμούμε, δεν προσφέρει μόνο το θέατρο ή τα εικαστικά, ή η κλασική μουσική σε αυτήν, αλλά και ο κινηματογράφος, η φωτογραφία, η λογοτεχνία, το κόμικ, η video-art και όλες οι άλλες σύγχρονες τέχνες και δυστυχώς η ευτυχώς την ανάδειξή τους και την προώθησή τους δεν δύνανται να την υλοποιήσουν οι «διάσημοι» κατοικούντες στην Αθήνα, αλλά εκείνοι που διαθέτουν θέληση, γνώση, μεράκι και όραμα  και που δεν ειναι απαραίτητο να συνοδεύεται από την σουπερ διασημότητα των Μ.Μ.Ε. και της τηλεόρασης.

Οι πολιτιστικοί άρχοντες της πόλης περιμένουν κάποιους μεσίες-ονόματα να έρθουν, όπως και οι αθλητικοί και όπως και με την πολιτιστική χαμένη ευκαιρία και πρωτεύουσα, τα χρήματα σπαταλιώνται για μεταγραφές «αλλοδαπών» καλλιτεχνών και αθλητών , οι ευκαιρίες χάνονται, οι ομάδες που πατρονάρουν δεν ξεκολάνε από την Γ’ Εθνική και αυτό είναι λογικό γιατί την αλλαγή και την άνοδο δεν θα την φέρουν οι τυχοδιωκτικές χωρίς όραμα και όχι τόσο αθώες όσο νομίζουμε  προσπάθειες αλλά μόνο η υποδομή. Που απαιτεί, κόπο, χρόνο, μεράκι,  όραμα.

Η εποχή της υποδομής και της σκληρής δουλειάς είναι ακριβώς αυτή που ζούμε. Το καταλάβουμε, δεν το καταλάβουμε. Μεράκι και συλλογικό όραμα απαιτείται για να αλλάξει το κοινωνικό, πολιτιστικό, οικονομικό και πολιτικό σκηνικό που επιδρά άμεσα στην καθημερινή ζωή μας δημιουργώντας μιζέρια και συμβιβασμό.

Τα ψέματα τελείωσαν. “Δοκιμασμένες” λύσεις του παρελθόντος και ανακύκλωση των ίδιων προσώπων δεν θα φέρουν την αλλαγή. Μόνη λύση η δημιουργία υποδομής, η εγκαθίδρυση νέων, ριζοσπαστικών δομών.

Και κάτι για την πρόταση δημιουργίας δημοτικής δραματικής σχολής. Όχι πάλι “λύσεις” που στοχεύουν το πορτοφόλι και το “ψώνιο” των ενδιαφερόντων. Ενίσχυση των ερασιτεχνικών πολιτιστικών ομάδων, δημιουργία νέων χώρων, δημιουργία σεμιναρίων και ¨σχολής” δωρεάν για τον κόσμο και για να προλάβουμε το επιχείρημα για τα χρήματα που δεν υπάρχουν θα εξαναγκαστούμε να ξαναθυμηθούμε ότι για αυτό το όραμα που θα φέρει σταδιακά τον πολιτισμό κοντά στον πολίτη δεν απαιτούνται ούτε καν τα έξοδα μιας ημέρας θεατρικής πρόβας του θιάσου μεταγραφόμενων “αλλοδαπών” ηθοποιών  της Μήδειας χωρίς με αυτό να θέλουμε να μειώσουμε την πολύμηνη, κοπιαστική και καθόλα ποιοτική δουλειά όλων των συντελεστών της περσινής Μήδειας του Ανατόλι Βασίλιεφ και της Λυδίας Κονιόρδου.

Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση του οράματος, πολύ σύντομα, θα αποφέρει εντόπιο σκηνοθέτη και ηθοποιούς στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας σε συνδυασμό  με καταξιωμένους καλλιτέχνες από την μητρόπολη. Θα δημιουργηθεί ένας τοπικός πυρήνας καλλιτεχνών και θα βελτιωθεί η θεατρική και καλλιτεχνική παιδεία των πολιτών ώστε  να ανατείλει μια άλλη εποχή με περισσότερο μεράκι, πάθος και δημιουργία και λιγότερο συμβιβασμό και κομφορμισμό.

Και επιτέλους δεν γεννηθήκαμε μόνο για να χειροκροτούμε ή για να γιουχάρουμε. Αλλά και για να συμμετέχουμε, δημιουργούμε και πρωταγωνιστούμε. Συντήρηση είναι η κούραση που προσπαθούν ακόμα και οι καλοπροαίρετοι απλοί πολίτες, “ενεργοί” θεατές ανενεργών θεαμάτων ή και το αντίστροφο να μας παρουσιάσουν ως ασφαλή ευτυχία ή ευτυχισμένη ασφάλεια.

Η υγιής, ενεργή φύση του ανθρώπου είναι και θα είναι για πάντα η νεανική, ανόθευτη, αντικομφορμιστική, ερωτική του διάθεση για τα πράγματα. Όλα τα άλλα είναι υποκατάστατα, συντηρητικά “παραμύθια” για να κοιμίζουν την μικροαστική μας συνείδηση που δεν θέλει και πολλά για να αποκοιμηθεί.

Με τίποτα λιγότερο δεν πρέπει να μένουμε ευχαριστημένοι. Η τύχη στα χέρια μας, η ζωή μας στα χέρια μας, η δημιουργία στα χέρια μας. Όλα τα άλλα είναι αέρας μπορεί όχι “κοπανιστός” αλλά αέρας. Όσο πιο γρήγορα το κατανοήσουμε τόσο πιο γρήγορα η ζωή μας θα γίνει όπως πραγματικά την θέλουμε.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s