Παρουσίαση του τελευταίου βιβλίου της Σώτης Τριανταφύλλου στο Πολύεδρο

Αποσπάσματα από όσα είπαν οι Ανδρέας Βάλσαμος, Αδάμ Αδαμόπουλος και Σώτη Τριανταφύλου

Ανδρέας Βάλσαμος

 Είμαι ο Ανδρέας Βάλσαμος ένας απλός αναγνώστης και με αυτήν την ιδιότητα  θα παρουσιάσω απόψε εκθέτοντας τις δικές μου προσλαμβάνουσες τις σκέψεις και τα συναισθήματα με κάθε ειλικρίνεια. Την Σώτη Τριανταφύλλου δεν την γνωρίζω προσωπικά. Απόψε την πρωτοβλέπω. Όμως μέσα από τα βιβλία της είναι σαν να την γνώριζα σε όλη την μέχρι τώρα ζωή μου.

Αρχίζω με την τελευταία φράση του μυθιστορήματος.

«Ο κόσμος είναι όπως είσαι εσύ ο ίδιος».

Πράγματι τον κόσμο ο καθένας μας τον κουβαλάει εντός του. Το κάθε εγώ είναι συνισταμένη του εμείς. Φέρουμε μέσα μας τους ζωντανούς και τους νεκρούς μας. Το θέμα είναι το πώς τους καταγράφουμε και το πώς τους παρουσιάζουμε. Και εδώ έχουμε το φαινόμενο Σώτη Τριανταφύλλου με το πώς εισέρχεται στις ζωές των άλλων πως καταγράφει και πως παρουσιάζει ζωές που προφανώς δεν έζησε ρόλους που ίσως δεν έπαιξε ή που δεν ήταν δικοί της. Με πόση αρτιότητα αναλύει την ανθρώπινη ψυχή και τη ύπαρξη ώστε να αγγίζει τα όρια του τέλειου.

 «Λίγο από το αίμα σου»

Η ερωτική ελεγεία του Ιερώνυμου Ντε Μπιούτ προς την άτυχη Μπέθανυ

 …….Οι ήρωες οι πρώτοι οι δεύτεροι ρόλοι ακόμα και οι κομπάρσοι του βιβλίου μέσα στην πολυσυνθετικότητα της προσωπικότητάς τους χρήζουν μελέτης και ανάλυσης από επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων όπως κοινωνιολόγους πολιτικούς επιστήμονες ιστορικούς ψυχαναλυτές γιατί όντως ο καθένας όπως παρουσιάζεται συνθέτει το συνολικό παζλ της ανθρώπινης κοινωνίας μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι μέσα στο προτσές της ανθρώπινης εξέλιξης με την ατομική και τη συλλογική μνήμη.

Η ανατροπή που συντελείται στο μυθιστόρημα δεν είναι αιματηρή αν και χύνεται αίμα, είναι ανατροπή ιδεών ενός κόσμου που αλλάζει χωρίς να μπορεί να πει κανείς αν είναι προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο. Οι ιδέες αυτές όπως διατυπώνονται από τη συγγραφέα δια στόματος Ευγένιου Σταμπς

«οι άνθρωποι που σέβονται τον εαυτό τους δεν έχουν πατρίδα»

ή αλλού

«με ρώτησε γιατί γράφετε; Επειδή είμαι θυμωμένος απάντησα. Γι αυτό έγινα συγγραφέας. Είμαι ένας θυμωμένος άνθρωπος».

ή αλλού

«ακόμα και η πιο αριστοτεχνική γραφή αφήνει κενά ρωγμές και χάσματα μέσα από τα οποία η πραγματικότητα έρπει αστράφτει και τινάζεται».

Αυτές οι αριστοτεχνικές ιδέες που ενδεικτικά σας ανέφερα προετοιμάζουν και στρώνουν τον δρόμο για έναν ίσως πιο αρμονικό και δικαιότερο κόσμο. Αλλά σίγουρα τέτοιες γραφές δίνουν στον κόσμο μας και τον καλλιεργούν με υψηλή αισθητική άποψη. Και ένας κόσμος με αισθητική άποψη και αντίληψη γίνεται και πιο αρμονικός και πιο δίκαιος. Είναι αυτό ακριβώς όπως διατυπώθηκε από τον Πλάτωνα: Όποιος έχει μέσα του την αρμονία του μέτρου δεν μπορεί να είναι άδικος.

Αγαπητή Σώτη Τριανταφύλλου

Ευχαριστούμε που είσαστε απόψε μαζί μας. Ευχαριστούμε που υπάρχετε στη ζωή μας και ευχαριστώ προσωπικά που υπάρχεις στη δική μου ζωή μέσα από τα βιβλία σου. Ευχαριστούμε που τολμάς και εκτίθεσαι, που τολμάς και αποθέτεις την ψυχή σου στα λευκά χαρτιά των τυπογραφείων. Να ξέρετε όλοι εσείς οι δημιουργοί του πολιτισμού ότι έτσι μπαζώνετε τις ρωγμές μας για να μην καταρρεύσουμε εμείς οι υπόλοιποι. Γιατί εκεί έξω υπάρχει η πολιτισμική παρακμή σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής και η υποκουλτούρα με τα υποπροϊόντα της συνυφαίνοντας ένα θλιβερό παρόν και ένα μέλλον αδιόρατο και δυσοίωνο.

Όταν όμως σε όλη σου τη ζωή παλεύεις και αγωνίζεσαι να κατακτήσεις την ψυχή σου και όταν τα εκφραστικά σου μέσα είναι τόσο άρτια και πλέρια και όταν έχεις φτάσει να είσαι πάνω από σύνορα έθνη φυλές χώρες θρησκείες γλώσσες προλήψεις προκαταλήψεις διαφορετικότητες τότε είσαι μόνο άνθρωπος και συγγραφέας  παγκόσμια. Και εγώ ο αναγνώστης αποκαλύπτομαι.

Αδάμ Αδαμόπουλος

Θα μιλήσω για την Σώτη Τριανταφύλλου «από καρδιάς» γιατί σε μένα δεν συνέβη αυτό που συνέβη στον Ανδρέα να γνωρίσει την Σώτη σήμερα, αφού γνωριζόμαστε πολλά χρόνια πριν, γι αυτό θα μιλήσω για την δικιά μου Σώτη Τριανταφύλλου, αν θέλετε, σε σχέση βέβαια με το συγκεκριμένο βιβλίο από τη σκοπιά του ανθρώπου του προερχόμενου από τις θετικές επιστήμες που μεταξύ άλλων διαβάζει και λογοτεχνικά βιβλία.

Βλέπουμε έτσι για άλλη μια φορά να «στρώνεται» από τη Σώτη ένα μωσαϊκό που έχει να κάνει με μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο για την οποία ελάχιστοι από εμάς έχουμε γνώση που καταπιάνεται με την αποικιοκρατία των Άγγλων στην Αφρική που έχει να κάνει με το «γύρισμα» του 19ου αιώνα στον 20ο και μέχρι τους δύο πολέμους του προηγούμενου αιώνα αλλά και την δεκαετία του ΄60.

Έχουμε την αφήγηση της ιστορίας δύο οικογενειών και εδώ αρχίζουν τα περίεργα γεωμετρικά σχήματα και οι συμμετρίες όπως και το «σπάσιμο» αυτών των συμμετριών, που αλληλοσυμπληρώνονται ως προς την καταγωγή τους, την προέλευσή τους, το κοινωνικό στάτους το οποίο απολαμβάνουν αλλά και την πορεία τους από το σημείο που συναντιούνται οι δρόμοι τους και πέρα. Υπάρχουν κάποια τετράγωνα που εμπεριέχουν τα εξής: Τους δύο κεντρικούς ήρωες ένα αγόρι για καθεμιά από τις δύο αυτές οικογένειες και δύο κορίτσια ένα για καθεμιά οικογένεια πάλι. Και εδώ έχουμε ένα κουαρτέτο

         Αυτό είναι το «από καρδιάς» που είπες; (γελώντας)

         Ναι, αυτό είναι το «από καρδιάς» (γελώντας)

         Γεωμετρία….. (γελώντας)

         Ναι, εντάξει υπάρχει γεωμετρία και εκεί μέσα.

         Αυτός είναι ο Αδάμ!

         Ναι, αυτός είναι ο Αδάμ! Ωραία! Θα το συνεχίσω αφού με διέκοψες, το «από καρδιάς» έχει δύο έννοιες το ότι μιλάς χωρίς χειρόγραφο

 

         Α, «by heart»!!

         «by heart» ακριβώς!

         Αυτό ειδικά είναι «από στήθους»!

         «Από στήθους», ωραία!  Και το δεύτερο (απτόητος ο Αδάμ) «από καρδιάς» είναι αυτό που λέμε «από καρδιάς» και στην καθομιλουμένη την ελληνική.

Και συνεχίζω μετά από αυτή την μικρή παρένθεση, φαντάζομαι ότι θα με ξαναδιακόψει η Σώτη, οπότε να είστε έτοιμοι και εσείς, για τα τετράγωνα που σας έλεγα, όπου βλέπουμε ότι οι δύο κορυφές του τετραγώνου είναι τα δύο αγόρια. Υπάρχουν και τα δύο κορίτσια, υπάρχει ηλικιακή διαφορά, ενώ στην οικογένεια των Ντε Μπιουτ, ενώ το αγόρι με το κορίτσι απέχουν λίγο ηλικιακά στην οικογένεια των Σταμπς υπάρχουν 14 χρόνια διαφορά. Αυτό δεν εμποδίζει σε τίποτα τα τέσσερα αυτά κεντρικά πρόσωπα του μυθιστορήματος να δημιουργήσουν ένα πολύ ενδιαφέρον τετράγωνο όπου αναπτύσσονται έντονα συναισθήματα και καταστάσεις. Συμμετρίες υπάρχουν και σε αυτά που κάνουν οι δύο οικογένειες. Η μία είναι πιο αριστοκρατική πιο βολεμένη με τους σοφέρ της, τους μπάτλερ, τους υπηρέτες, η δεύτερη θα ήθελε να φτάσει σε αυτό το επίπεδο δεν το έχει καταφέρει και δεν πρόκειται ποτέ να το καταφέρει κάποια στιγμή μεσολαβεί και το περίφημο εκείνο κραχ που τράνταξε και την Βρετανία και όσους είχαν χρεόγραφα κλπ. Μέσα από αυτή την πορεία και με ένα ερωτικό δράμα που έχει να κάνει με την κόρη των Ντε Μπιούτ φτάνουν και οι δύο σε ένα κοινό προορισμό που είναι η αποικιοκρατική Κένυα. Ο ένας σύζυγος της μίας οικογένειας και η σύζυγος της άλλης οικογένειας εγκαταλείπουν τις οικογένειές τους οπότε έχουμε και εδώ άλλη μια ενδιαφέρουσα συμμετρία αλληλοσυμπλήρωσης και προσέγγισης της ιστορίας των δύο οικογενειών. Μέσα από την διήγηση της καθημερινής ζωής των δύο οικογενειών περνάνε τα σημαντικότερα ιστορικά γεγονότα του περασμένου αιώνα με αποκορύφωμα τις εικόνες που μας δίνει η Σώτη Τριανταφύλλου από το Λονδίνο της δεκαετίας του ΄60.   Σε αυτήν την λογική κατασκευή της αυστηρής αγγλοσαξονικής παράδοσης των κολλεγίων, των πανεπιστημίων και των παρθεναγωγείων από τα οποία περνάν θέλουν δεν θέλουν οι δύο κόρες των δύο οικογενειών αντιπαρατίθεται το άλογο, εκτός νόρμας, φαντασιακό, εξωτικό στοιχείο που αντιπροσωπεύει η Μπέθανυ το πιο ενδιαφέρον κατά την γνώμη μου πρόσωπο του μυθιστορήματος. Κλείνοντας και προσπαθώντας να επισημάνω το έντονο ερωτικό στοιχείο που αναπτύσσεται πίσω από όλα αυτά, ανάμεσα στα τέσσερα νεαρά πρόσωπα του μυθιστορήματος που ζούνε τον έρωτά τους ανά δύο με ανταπόκριση ή χωρίς ανταπόκριση  θα διαβάσω τις σκέψεις του Ιερώνυμου Σταμπς που σαν άλλος Ιερώνυμος Μπος σκέφτεται πως θα είναι η ζωή του χωρίς την Μπέθανυ και βέβαια είναι ένας πίνακας από αυτούς τους πολύ κολασμένους, τους πολύ παρανοϊκούς και αλληγορικούς που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε από τους ζωγράφους σαν τον Ιερώνυμο Μπος:

— Στα γενέθλια σου, Μπεθ, της είπε ξαφνικά ένα βράδυ στο τέλος του ’38, λίγες εβδομάδες πριν από τον θάνατο της Γουίνιφρεντ Πάλγκρεϊβ, θα σου κάνω δώρο ένα ποίημα. Η Μπεθ, ενθουσιασμένη, τον αγκάλιασε από τον λαιμό» κρεμάστηκε επάνω του και βάλθηκε να ταλαντεύεται χαρούμενα ο Ιερώνυμος είχε την πρωτό­γνωρη αίσθηση ότι βρισκόταν στον σωστό τόπο, τη σωστή στιγμή, δίπλα σ’ ένα πλάσμα που δεν θα μπο­ρούσε να αντικατασταθεί με κανένα άλλο.

 

Δεν είχε γράψει ποτέ ποίημα. Και ήταν η πρώτη φορά που θα έγραφε κάτι χωρίς να μπει στον πειρασμό να επικαλεστεί τον Ιησού, μιας και μόνον ο Ιησούς ήταν για κείνον -προτού γνωρίσει την Μπέθανυ Σταμπς- η γλυκύτητα και το φως. Έτσι, όταν ο Ιερώνυμος έμαθε για τον θάνατο της Γουίνιφρεντ, παραδέχτηκε πως, αν και μοιραζόταν -εκνόμως- το κρεβάτι της ένα-δυο απο­γεύματα την εβδομάδα, αμάρταινε βαρύτερα με το να αισθάνεται αφοσιωμένος, αν όχι παραδομένος, σε μια άλλη, που τύχαινε να είναι ένα δεκατετράχρονο κορι­τσάκι. Και καθημερινά σχεδόν, εξομολογείτο στον πα­τέρα Μακ Κλάουντ -πρόβαρε την εξομολόγηση του εφό­σον ο πάστορας βρισκόταν στο Λονδίνο- το πώς είχε χάσει το μέτρο και τη σύνεση του. Κι όταν τελείωσε το ποίημα για την Μπέθανυ -«Θέλω να κυλήσω μέσα σου όπως το αίμα»… […] «τρίζουν οι αστερισμοί»… […] «μεγάλωσε λίγο, λιγάκι ακόμα… η αγάπη μου χωράει τον καταρράκτη σ’ ένα ποτήρι…»-, ένιωσε πως, μαζί με το μέτρο και τη σύνεση του, έχανε ό,τι χάνει κανείς όταν δεν έχει τίποτα πια να χάσει.

 

Σώτη Τριανταφύλλου

Κάνουμε το ίδιο επάγγελμα άνθρωποι που είμαστε πάρα πολύ διαφορετικοί μεταξύ μας.  Και δεν είναι μόνο σε ποιότητα, γιατί και στους γιατρούς, υπάρχουν γιατροί καλοί και γιατροί κακοί, γιατροί  με φακελάκια και γιατροί χωρίς φακελάκια, ωστόσο έχουν βγάλει ένα πανεπιστήμιο που το γράφει αυτό. Πράγμα που δεν συμβαίνει για τους συγγραφείς.

Οι συγγραφείς πρέπει να υπερασπιστούν το έργο τους με την ίδια τους τη ζωή. Και για μερικούς από εμάς είναι κάπως προσβλητικό να βρισκόμαστε στην ίδια πορεία με ανθρώπους που θα έπρεπε να κάνουν ένα άλλο επάγγελμα, να πουλάνε κάτι, να φτιάχνουν κάτι με τα χέρια τους, έστω να παράγουν ένα ελληνικό προϊόν, γιατί δεν παράγουμε και τίποτα στην πατρίδα μας. Παράγουμε όμως βιβλία. Αφειδώς. Και βέβαια σε μια δημοκρατική κοινωνία δεν μπορούμε να απαγορέψουμε σε κανέναν να γράψει και να εκδίδει. Μπορούμε όμως να αναρωτηθούμε αν πρέπει να το διαβάζουμε. Η ζωή είναι σύντομη, γιατί θα πρέπει να αφιερώσουμε χρόνο σε κάτι που δεν αξίζει τον κόπο που δεν πρόκειται να μας αλλάξει σε τίποτα τον τρόπο που ζούμε, σκεφτόμαστε, που δεν πρόκειται να μας κάνει καλύτερους, που δεν πρόκειται να μας κάνει πιο ευτυχισμένους, ποιο είναι το νόημα;

Για να γίνει κάποιος συγγραφέας χρειάζεται χρόνο, χρειάζεται μαθητεία, χρειάζεται δηλαδή ένα πολύ μεγάλο ταξίδι μέσα στην λογοτεχνία για να φτάσει να εκδώσει κάτι που αξίζει να διαβαστεί. Βρισκόμαστε σε μια εποχή που η έκδοση ενός βιβλίου είναι τόσο εύκολη που καταντάει χωρίς κανένα νόημα. Δεν υπάρχει κανένα εκδοτικό φίλτρο στην πραγματικότητα. Ο κάθε άνθρωπος μπορεί να εκδώσει και μετά μπορεί να παραπονεθεί ότι το βιβλίο του δεν διαβάστηκε. Επίσης μπορεί να γιορτάσει το γεγονός ότι το βιβλίο του περιέργως διαβάστηκε από δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, οι οποίοι μετά από δυο-τρία χρόνια θα το ξεχάσουν για πάντα, γιατί αυτή είναι η μοίρα των περισσότερων βιβλίων.

Ο χρόνος θα δείξει τι αξίζει σε όλο αυτό, σε όλη αυτή την πληθώρα των βιβλίων και των συγγραφέων. Οι περισσότεροι από μας θα πολτοποιηθούμε και δεν θα αφήσουμε κανένα σημάδι στον κόσμο σαν τα βιβλία. Φυσικά ο καθένας από εμάς θα αποτελεί μια εκ των εξαιρέσεων.

Η ουσία είναι μία. Και είναι και ο λόγος που πραγματικά πηγαίνω και στο πιο απομακρυσμένο χωριό για να συζητήσω αυτό το θέμα.

Τα βιβλία με βοήθησαν πάρα πολύ. Τα βιβλία όχι τα δικά μου τα βιβλία των άλλων ανθρώπων. Αν δεν υπήρχαν τα βιβλία πιθανώς να μην υπήρχα και εγώ. Μεγάλωσα μέσα στον σκοταδισμό και την πίεση. Έγινα ένας ελεύθερος άνθρωπος επειδή είχα πρόσβαση στη μάθηση. Η γνώση, η λογοτεχνία και όχι μόνο η λογοτεχνία, αλλά η γενικότερη γνώση μέσα από τα βιβλία μου έσωσε τη ζωή. Με εμπόδισε από τα να εγκαταλείψω πρόωρα αυτό τον κόσμο, αυτό τον μάταιο κόσμο. Πιστεύω πάρα πολύ στην ανάγνωση, αυτή θα μας σώσει από όλα τα δεινά που μας ταλαιπωρούν.  Νομίζω ότι ο κάθε συγγραφέας έχει τη ευθύνη όχι να προωθεί το βιβλίο του γιατί αυτό είναι σχεδόν ευτελές αλλά τουλάχιστον με την παρουσία του να υπογραμμίζει την μεγάλη αξία της ανάγνωσης.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s