Μιά νέα, ξεχωριστή, προβολή διοργανώνει ο “Γυμνός Οφθαλμός”. Πρόκειται για την προβολή της ταινίας του Peter Watkins “Punishment Park” (”Πάρκο Τιμωρίας”) ενός από τους σπουδαιότερους και, δυστυχώς, πιο παραγνωρισμένους δημιουργούς της 7ης Τέχνης η οποία θα προβληθεί την Παρασκευή, 9 Μαΐου 2008, σε 2 προβολές (20:30 και 22:30) στον κινηματογράφο “Ιντεάλ”(Αγ. Νικολάου 4, τηλ:2610 – 225565, http://www.inteal.gr/).
Η ενιαία τιμή εισιτηρίου έχει καθορισθεί στα 5€.
Λίγα Λόγια για την ταινία:
Τα Γκουαντανάμο και Αμπού Γκράιμπ εν έτει 1971
Το “Πάρκο Της Τιμωρίας” (“Punishment Park”) είναι η πιο γνωστή ταινία
του Peter Watkins και αποτελεί ένα αριστούργημα του “Κινηματογράφου –
Αλήθεια”(“Σινεμά – Βεριτέ”).
Η μελέτη του Watkins για τις κοινωνικές αναταραχές στις Ηνωμένες
Πολιτείες κατά την διάρκεια του πολέμου στο Βιετνάμ, βρίσκει την
Κυβέρνηση του Νίξον να ιδρύει κέντρα αναμόρφωσης για τους
διαφωνούντες: ειρηνιστές, φοιτητές, έγχρωμους ακτιβιστές, κι άλλα
“διασπαστικά” στοιχεία της κοινωνίας.
Επικαλούμενη την εξουσία, που της παραχωρεί ο νόμος Μακ Κάραν του
1950, η Κυβέρνηση στέλνει τους διαφωνούντες στο “Εθνικό Πάρκο
Τιμωρίας”, όπου οι φυλακισμένοι πρέπει να διασχίσουν την έρημο της
Καλιφόρνια χωρίς φαγητό και νερό, την ίδια στιγμή, που οπλισμένοι άνδρες
της Εθνικής Φρουράς τους καταδιώκουν.
Στην ταινία συμμετέχουν ερασιτέχνες ηθοποιοί, οι οποίοι αυτοσχεδίασαν
τους ρόλους τους, εκφράζοντας τις δικές τους πολιτικές πεποιθήσεις. Το
αποτέλεσμα ήταν τόσο έντονο και ρεαλιστικό, που σε κάποιο σημείο ο
Watkins φοβήθηκε, ότι οι ηθοποιοί, που υποδύονταν τους Εθνοφρουρούς
είχαν οπλίσει τα όπλα τους με αληθινά πυρά!
Αξίζει να σημειωθεί, ότι ο υπεύθυνος ήχου της ταινίας ήταν ο Μαικλ Μουρ,
πασίγνωστος σήμερα ντοκυμανταιρίστας, το έργο του οποίου είναι σαφώς
επηρεασμένο από τον Peter Watkins.
“Το Punishment Park, όπως σημειώνει ο σκηνοθέτης του, συμβαίνει
αύριο, χθες, ή σε πέντε χρόνια από τώρα”. Επίσης, συμβαίνει σήμερα, θα
μπορούσε, δυστυχώς, να προσθέσει κανείς, εάν αναλογιστεί τα τεκταινόμενα
στον πλανήτη γη.
………………….. 
Ο πόλεμος στην Ινδοκίνα κλιμακώνεται. Η κυβέρνηση της Αμερικής έχει
αυξήσει τις στρατολογήσεις. Αντίστοιχα, παρατηρείται ένα νέο κύμα
μαζικών διαδηλώσεων, βομβαρδισμοί κέντρων στρατολόγησης κι άλλες
πράξεις “δολιοφθοράς”.
Πολλά Πανεπιστήμια είναι κλειστά. Λόγω του μεγάλου αριθμού “πολιτικών
εγκληματιών“, που δημιουργεί αυτή η κατάσταση, τα ποινικά ιδρύματα σε
ολόκληρη την χώρα ξεχειλίζουν από κρατουμένους. Ως εκ τούτου ο
Πρόεδρος κάνει χρήση της εξουσίας, που του εκχωρεί το 2ο Άρθρο του
Νόμου για την Εθνική Ασφάλεια του 1950 (Νόμος Μακ Κάραν) για να
κηρύξει κατάσταση ανταρσίας στο εσωτερικό των ΗΠΑ και εγκαθιδρύει μια
σειρά στρατοπέδων κράτησης σε όλη την επικράτεια.
Οι κρατούμενοι σ’ αυτά τα στρατόπεδα – κυρίως νέοι άντρες και γυναίκες-
παρουσιάζονται ενώπιον νομιμοφανών Δικαστηρίων και καταδικάζονται με
διάφορες κατηγορίες συνομωσίας για τις οποίες η ενοχή είναι
προαποφασισμένη. Στους κατηγορουμένους προσφέρεται μια επιλογή: είτε να εκτίσουν την
ποινή τους σε μια Ομοσπονδιακή φυλακή ή να υποβληθούν σε 3ήμερο
μαρτύριο στο “Πάρκο της Τιμωρίας” (“Punishment Park”), που συνορεύει με
το στρατόπεδο κράτησης.
Αυτό το μαρτύριο, μια 3ήμερη καταδίωξη σε απόσταση 50 μιλίων στην
έρημο με τα πόδια, χωρίς νερό και τροφή περιγράφεται ως “ένα ποινικό
αποτρεπτικό μέτρο για τα στοιχεία εκείνα, που επιδιώκουν την βίαιη
ανατροπή της Αμερικάνικής κυβέρνησης”.
Οι δυνάμεις καταδίωξης, αποτελούνται από διάφορες επίλεκτες μονάδες της
Αστυνομίας και της Εθνικής Φρουράς, που όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση
τους προσφέρεται “μια απαραίτητη εκπαίδευση”.
Οι κατηγορούμενοι πληροφορούνται, πως, εάν ολοκληρώσουν την δοκιμασία
τους χωρίς να συλληφθούν, θα έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους.
To “Punishment Park” είναι μία αλληγορία με την μορφή ντοκυμανταίρ.
Η δομή του στηρίζεται στην διαπλοκή δύο καταστάσεων. Ένα Βρετανικό
Κινηματογραφικό Συνεγείο ακολουθεί την ομάδα 657 σε ολόκληρη την
3ήμερη διαδικασία τους στο Εθνικό Πάρκο Τιμωρίας στο Μπέαρ Μάουνταιν,
κοντά στο Λος Άντζελες της Καλιφόρνιας.
Μέσα από συνεντεύξεις με τους αξιωματικούς εφαρμογής του νόμου και
τους “παραβάτες” και μέσω των πραγματικών συμβάντων, που λαμβάνουν
χώρα στην διάρκεια της δοκιμασίας η πραγματικότητα εκτείνεται πέρα από
τα όρια του Πάρκου για να αντικαθρεφτίσει την γενικότερη αίσθηση και
νοοτροπία στην Αμερική.
Η δεύτερη κατάσταση είναι η ντοκυμανταιρίστικη κάλυψη των 7
κατηγορουμένων, 5 ανδρών και 2 γυναικών, που αντιμετωπίζουν τα μέλη
του Δικαστηρίου, που είναι εγκατεστημένα στο “Πάρκο Τιμωρίας” του
Μπέαρ Μάουνταιν. Όλοι οι κατηγορούμενοι έχουν περάσει από δίκες και
έχουν βρεθεί ένοχοι συνομωσίας για την βίαιη ανατροπή της κυβέρνησης.
Το καθήκον του Δικαστηρίου είναι να εκτιμήσει τον βαθμό της ενοχής και
να εκδώσει τις ανάλογες ποινές. Τα μέλη του δικαστηρίου περιλαμβάνουν,
μεταξύ άλλων, μια νοικοκυρά(και μέλος επιτροπής στρατολόγησης), έναν
Γερουσιαστή, έναν καθηγητή Ψυχολογίας, ένα στέλεχος επιχείρησης(και μέλος
επιτροπής στρατολόγησης), έναν δημοσιογράφο και έναν συνδικαλιστή.
Παρόντες είναι επίσης ένας δικηγόρος και ένα μέλος του FBI.
Το “Punishment Park” θα ήταν λάθος να ειδωθεί ως μια ταινία, που
ασχολείται μόνο με τα προβλήματα της Αμερικής. Στα πρόσωπα των
Αμερικανών Στρατιωτικών, Αστυνομικών και των μελών του Δικαστηρίου
αντικατοπτρίζονται οι ισχυρές πιέσεις, που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες
κοινωνίες παντού, σε ολόκληρο τον κόσμο και που ωθούν πολλούς από εμάς
όλο και πιο βαθιά στον φόβο και στην μισαλλοδοξία – ακόμα και στην βία
και την καταστολή – σαν να είναι αυτός ο μοναδικός τρόπος να
αντιμετωπίσουμε την κατάσταση.
ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ
1. Όταν ολοκληρώθηκε το φιλμ το κόστος του είχε φθάσει τα 65.000
δολάρια. Μετά το μοντάζ, που κράτησε 4 μήνες, την μίξη του ήχου και την
μετατροπή της ταινίας σε κόπια 35mm, το συνολικό κόστος έφθασε τα
95.000 δολάρια.
Το “Punishment Park” αποτελεί ένα έξοχο παράδειγμα για το τι μπορεί να
επιτευχθεί μ’ έναν χαμηλό προϋπολογισμό. Με τα στάνταρ του Χόλυγουντ,
μπορεί κανείς να μιλήσει για εξαιρετικά χαμηλό προϋπολογισμό, εάν
αναλογιστεί, ότι στα πλαίσια του συστήματος παραγωγής του Χόλυγουντ, θα
είχε κοστίσει, τουλάχιστον, 2 εκατομμύρια δολάρια, δηλαδή, 20 φορές
πάνω από το πραγματικό του κόστος!
2. Αξιοσημείωτη είναι η καυστική και απερίφραστη απάντηση του Peter
Watkins σε όσους τον κατηγόρησαν για πεσιμισμό και απουσία λύσεων στα
προβλήματα που παρουσιάζει: “αν ήμουν πεσιμιστής θα καθόμουν να γυρίζω
συνέχειες του “Χοντρού και Λιγνού” από το 1965. Πιστεύω, ότι η κοινωνία
μας έχει εγκλωβιστεί με την λανθασμένη χρήση των όρων “αισιοδοξία”,
“πεσιμισμός”. Δεν νομίζω ότι κάποιος που βλέπει τα αληθινά προβλήματα,
που μας ταλαιπωρούν είναι πεσιμιστής. Αντίθετα, είναι θετικό να μιλάω γι’
αυτά, με την έννοια, πως αν σώπαινα θα το έκανα επειδή δεν δίνω δεκάρα
για την ανθρωπότητα και τις προοπτικές του ανθρώπινου είδους. Όμως,
νοιάζομαι κάμποσο κι αυτό πιστεύω πως είναι αισιόδοξη στάση. Νοιάζομαι
τόσο, που κάνω τέτοιες ταινίες. Και νοιάζομαι, επίσης, με την δική σας
αίσθηση περί ευθύνης, με το να μην κάνω αυτό που γίνεται στην
καθημερινότητα, στην ζωή σας, δηλαδή, να σας ταΐζω με το ζόρι με
ντιρεκτίβες, με απαντήσεις, με κατευθύνσεις, μέχρι να στραφείτε δεξιά,
αριστερά, πάνω, κάτω. Προσπαθώ να σας δείχνω τα προβλήματα με τον πιο
σκληρό και αφτιασίδωτο τρόπο. Και ακόμα και αν είχα μιαν απάντηση(που
συνήθως δεν έχω), δεν θα σας την έδινα. Δεν θα την αποκάλυπτα ποτέ. Θα
την άφηνα να τριβελίζει το μυαλό μου, γιατί θέλω να σας αφήσω να
αναπτύξετε τις δικές σας δυνάμεις, έτσι ώστε να απαντήσετε μόνοι σας”.
3. Τον Μάρτιο του 1974, σ’ ένα κρατικό Αμερικανικό Κολέγιο, μετά από
μια προβολή του “Punishment Park” από τους φοιτητές, κάποιοι από το
εκπαιδευτικό προσωπικό εκδήλωσαν οργή. Ένας καθηγητής άρχισε να
φωνάζει: “το φιλμ είναι διαστρεβλωτικό! Είστε ένας έφηβος, κύριε
Watkins.Πού ήσασταν όλον αυτόν τον καιρό; Νοιώθετε τέτοια αγωνία, που
νοιώθουμε λύπη για εσάς. Δεν ξέρετε πως πάντα έτσι συμπεριφερόταν ο
άνθρωπος, από τη στιγμή που μπουσούλισε έξω από τις σπηλιές και άρχισε να
χρησιμοποιεί ένα ρόπαλο;”
4. Όταν η Δανέζικη τηλεόραση έδειξε το “Punishment Park”,ο Δανέζικος
Τύπος αντέδρασε οργισμένα ενάντια στις ΗΠΑ, που έχουν τέτοια συστήματα.
Κατόπιν έπρεπε να ανακαλέσουν, όταν κατάλαβαν πως η ταινία ήταν
μυθοπλασία!
5. To 1969 o Watkins δέχεται μια παραγγελιά από τον Επιμορφωτικό
Οργανισμό της Αμερικής για την σκηνοθεσία 3 ιστορικών φιλμ.
Παραδόξως, συμπαραγωγός της τριλογίας(Αμερικανική Επανάσταση,
Αμερικανικός Εμφύλιος, πόλεμος εναντίον των Ινδιάνων) ήταν ένας
Δυτικογερμανικός σταθμός. Μετά από 8 μήνες το σχέδιο ναυαγεί κι ο
Watkins, εμπνεόμενος από την αυξανόμενη πολιτική πόλωση και κοινωνική
αναταραχή στις ΗΠΑ εξαιτίας της κλιμάκωσης του πολέμου στο Βιετνάμ,
αποφασίζει να “γυρίσει” το “Punishment Park”.
6. Το “Punishment Park”, η σπουδαιότερη πολιτική ταινία της δεκαετίας
του ’70 και μια από τις σπουδαιότερες πολιτικές ταινίες όλων των εποχών,
πολύ δύσκολα έβρισκε διανομή και πρόθυμους αιθουσάρχες να την
προβάλουν. Ο Watkins πλησίασε προσωπικά διάφορους διανομείς και
αιθουσάρχες, οι οποίοι αρνούμενοι να προβάλουν την ταινία του, του είπαν:
“ έχεις μια χαρά ταινία, αλλά είναι πολύ καυτή πολιτική πατάτα για να την
κρατήσουμε” ή “δεν μπορώ με τίποτα να την προβάλω. Θα μου κουβαληθεί το
FBI, ο Σερίφης, ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων”.
PETER WATKINS – ΕΡΓΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ο Peter Watkins, γεννήθηκε στο Norbiton του Suray της Αγγλίας την 29η
Οκτωβρίου 1935. Σπούδασε πρώτα στο Cambridge και κατόπιν υποκριτική
στην Βασιλική Ακαδημία Τεχνών. Άρχισε να γυρίζει ερασιτεχνικές ταινίες
μικρού μήκους.
Το 1959 και το 1960, τα “Ημερολόγιο ενός Άγνωστου Στρατιώτη” και
“Ξεχασμένα Πρόσωπα” βραβεύονται ως οι καλύτερες ερασιτεχνικές ταινίες
της χρονιάς.
Τελικά, το BBC τον προσλαμβάνει στο Τμήμα του Ντοκυμανταίρ. Το 1964
γυρίζει το “Culloden”, πρωτότυπη όσο και καινοτόμα αναβίωση της
ομώνυμης μάχης. Αμέσως μετά “γυρίζει” το “War Game”, ένα
ψευδοντοκυμανταίρ για τις συνέπειες μιας περιορισμένης έκτασης
πυρηνικής επίθεσης στην Αγγλία. Το σοκ του BBC, της Κυβέρνησης και του
κοινού, είναι μεγάλο. Η προβολή του φιλμ αμέσως
απαγορεύεται(απαγόρευση, που θα διαρκέσει 20 χρόνια), παρόλο που το
“War Game” θα κερδίσει ένα αναπάντεχο βραβείο Όσκαρ. Οι Βρεττανικές
αρχές θεωρούν, ότι στην κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου, η παρουσίαση
των συνεπειών ενός πυρηνικού πλήγματος υπονομεύουν το Δυτικό
στρατόπεδο και επιπλέον παρουσιάζουν την Αγγλία ως ηττοπαθή.
Η Universal προσφέρει στον Watkins την ευκαιρία να γυρίσει ένα νέο φίλμ.
Το “Προνόμιο”(1966),η ιστορία ενός ειδώλου της Ποπ, που χρησιμοποιείται
από ένα φασιστικό καθεστώς για να χειραγωγήσει τους νέους, αποκτά ένα
καλτ μύθο, δεχόμενο, όμως, σφοδρή επίθεση απ’ τους κριτικούς, με πενιχρά
αποτελέσματα στο box office, παραμένει στα ράφια της Universal ως τις
‘μέρες μας. Είναι η τελευταία εμπλοκή του Watkins με τις μεγάλες εταιρείες
και η αρχή μιας μεγάλης περιπλάνησης. Η Σκανδιναβία είναι ο επόμενος
σταθμός του, όπου θα γυρίσει το φουτουριστικό “Μονομάχοι”(1969).
Δέχεται μία πρόσκληση από τις ΗΠΑ για την παραγωγή μιας εκπαιδευτικής
τριλογίας για τον Αμερικανικό Εμφύλιο. Το σχέδιο ναυαγεί.Η
κοινωνικοπολιτική, όμως , συγκυρία στην Αμερική και τα πρόσφατα
δραματικά γεγονότα(σφαγή του Κέντ, δολοφονίες Κένεντυ και Κινγκ,
φοιτητικές εξεγέρσεις κ.α) τον εμπνέουν να γυρίσει το “Punishment Park”,
μια εφιαλτική αλληγορία για την καταπίεση και την πόλωση στις ΗΠΑ. Ο
σάλος είναι τεράστιος, ο Watkins κατηγορείται για αντιαμερικανισμό, η
ταινία ουσιαστικά “κλείνει” αμέσως μετά την πρεμιέρα της.
Ο Watkins επιστρέφει στην Ευρώπη και στην Σκανδιναβία, ενώ ήδη έχει
αρχίσει να διαμορφώνει και να αναπτύσσει την θεωρία του για την
καταπίεση των ΜΜΕ και την επικράτηση της Μονοφόρμας, ως μοναδικό
αισθητικό όχημα στον Κινηματογράφο και την Τηλεόραση.
Στην Σκανδιναβία έχει την ευκαιρία να “γυρίσει” κάποιες ταινίες πολύ
χαμηλού προϋπολογισμού, κυρίως, με την χρηματοδότηση Ινστιτούτων και
Σχολών. Δύο βιογραφίες για τον Έντουαρντ Μούνχ και τον Στρίντμπεργκ,
δύο, σχεδόν, εξαφανισμένες ταινίες(“Παγίδα” και “Οι άνθρωποι του 70”)
και το “EveningLand”. Το 1987 ξεκινά “γυρίζει” την δεκατετράωρη ταινία –
ποταμό “Το ταξίδι”, που καταγράφει τις συναντήσεις με διάφορα θύματα
όλων των ειδών των συγκρούσεων σε ολόκληρο τον κόσμο.
Το 2000 θα καταφέρει να υλοποιήσει ένα σχέδιο χρόνων, “γυρίζοντας” την
πεντάωρη “Communa”, μια Μπρεχτική θεώρηση της Κομούνας του
Παρισιού του 1871. Παράλληλα, δημοσιεύει σε διαδίχτυο και σε έντυπα το
μνημειώδες έργο του για την κρίση των media(“The Media Crisis”). Για 5
χρόνια θα ζήσει στην Λιθουανία και θα επιστρέψει ξανά στο Παρίσι το 2005.
ΦΙΛΜΟΓΡΑΦΙΑ
The Web (μικρού μήκους) – 1956
The Field Of Red (μικρού μήκους) – 1957
The Diary of an Unknown Soldier (μικρού μήκους) – 1959
The Forgotten Faces (μικρού μήκους) – 1961
Dust Fever (μικρού μήκους) – (δεν ολοκληρώθηκε) – 1961
Culloden – 1964
The War Game (Παιχνίδια Πολέμου) -1965
Privilege (Το Προνόμιο) – 1967
The Gladiators (Οι Μονομάχοι) – 1969
Punishment Park (Πάρκο Τιμωρίας) – 1971
Edvart Munh – 1974
The Trap (Η παγίδα) – 1975
The 70s People (Οι Άθρωποι του 70) – 1975
EveningLand – 1977
The Journey (Το ταξίδι) – 1987
The Freethinker – 1994
La Commune (Η Κομμούνα – Παρίσι, 1871) – 2000
ΧΡΗΣΙΜΑ LINKS
http://kersanidis.wordpress.com/2008/02/24/wi/
http://www.cinemag.gr/movies.asp?catid=10455&subid=2&pubid=832716#
http://www.apn.gr/?p=1140
http://www.myfilm.gr/article2381.html
